Sözlerin Soyağacı - Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü
Detaylı Arama
Dört arama alanının birini veya birkaçını kullanabilirsiniz. Maddebaşı aramasında başa veya sona * koyup kelime parçası arayabilirsiniz. Tanımlar ve Köken aramasında yıldız kullanmayın. Tek harf aramayın. Köken aramasında basit harfler uzatmalı, vurgulu, aksanlı, noktalı vb. harfleri de bulur.
Maddebaşı
Tanımlar
Dil
Köken
Simgeler, kısaltmalar
Sözlükte kullanılan simge ve kısaltmaların listesi için tıklayın.
Simgeler Kapat
En erken örnekler Kapat
Dil adları Kapat
Gramer notları Kapat

Bu siteden yararlandınız mı?
Daha fazlası için Sözlerin
Soyağacı'nı satın alın. Tıklayın...

Diğer Nişanyan siteleri:
• Index Anatolicus
• Taraf - Kelimebaz yazıları
• Agos Yazıları
• Siyaset ve Tarih Yazıları
• Küçük Oteller Sitesi
• Nişanyan Hotel

Yorumlar
İsim  : 
E-mail  : 
Ciddi yorum ve eleştirileriniz şükranla karşılanacaktır. Lütfen kelime anlamı sormayınız. Lütfen ödev yardımı istemeyiniz. İsim ve email belirtiniz.

çelenk
Yeni Arama :
Kelime En erken Türkçe örnek Köken
 çekirge [Oğ] Kaş xi çekürgea.a. a.a.
[Çağ] Pav xv çekürtge a.a.
[Kıp] Tuhf xv çekertige/çekürge a.a.  		< ETü *çekürde- şakırdamak, carıldamak +dA-2 < onom çakır şakırdama sesi +dA-2 → çak-

● Esasen yeşil çekirge veya cırcır böceğinin adı olmalıdır. Karş. İng cricket (yeşil çekirge) < crick (cırcır sesi).
 
 çektiri [TTü] TS xv çekdirü
[TTü] PiriR xvi çekdürür gemi kürekle yürütülen gemi  		< Tü (kürek) çek- → çek-  
 çekül   → şakul  
 çel[mek [TTü] TS* xv vurmak, özellikle ayakla vurmak
[TTü] Men xvii a.a.  		= Tü çal- vurmak → çal-

● Çal- fiilinin varyant biçimidir. Önsesteki /ç/ etkisiyle ünlü incelmesi tipiktir.
 
 çelebi TS xiv sahip, efendi, usta
TS xvii kibar, terbiyeli kimse  		< Tü çeleb/çalap [passim xiii] yüce kişi, tanrı ~? Aram ṣlabā צלבא 1. haç, 2. (mecazen) rab, İsa → salip

● Süryanice telaffuz 'tslab' şeklinde olup fonetik açıdan Türkçe çeleb ile uyumludur. Sözcüğün 11. yy'dan önce Nasturi din adamları yoluyla Orta Asya'ya yayılmış olması muhtemeldir.
 
 çelenk Men xvii çelenk/çelek demir kova
LO xix çeleng metalden yapılan çatma sorguç (demir iskelet üzerine mücevher veya yapraklardan oluşan taç)  		=? Fa çēlān چيلان demirden yapılan her türlü alet ve edevat Fa çiling/çiring چلنگ/چرنگ [onom.] demirin demire çarpma sesi

● Tü çalmak/çelmek (demir dövmek) fiilinden türemiş, ya da Türkçe kökenli olup Farsça üzerinden geri-alıntılanmış olması mümkündür.

__________
EŞKÖKENLİLER:
Fa? çēlān: çelenk, çilingir1 
 çelik1 [TTü] Arg xvi dövülmüş demir, ferforje  < Tü çel- dövmek, vurmak +Ik → çal-  
 çelik2 [Kıp] İdr xiv 1. kesilmiş dal, çubuk, 2. çubuklarla oynanan bir çocuk oyunu  < Tü çal- kesmek, (bıçak) vurmak +Ik → çal-

● Fa çālīk/çalik (a.a.) Türkçeden alıntı olmalıdır.
 
 çelim[siz [TTü] LO xix çelim çalım, gösteriş, endam, boy pos  = Tü çalım → çalım

● Önses /ç/ etkisiyle sesli incelmesi görülür.
 
 çello Özön 1961   ~ İng cello ~ İt violoncello [küç.] violone'nin küçüğü olan bir çalgı < İt violone viola'nın büyüğü olan bir çalgı → viyola  
 çeltik Kan xv çeltük   ~ Fa şaltūk/çaltūk شلتوك/چلتوك pirinç bitkisi  
« Önceki Sayfa Sonraki Sayfa »

 


Copyright 2002-2010 Sevan NİŞANYAN
Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz iktibas edilemez.
Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.
E-mail : s_e_v_a_n_@_n_i_s_a_n_y_a_n_._c_o_m