Sözlerin Soyağacı - Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü
Detaylı Arama
Dört arama alanının birini veya birkaçını kullanabilirsiniz. Maddebaşı aramasında başa veya sona * koyup kelime parçası arayabilirsiniz. Tanımlar ve Köken aramasında yıldız kullanmayın. Tek harf aramayın. Köken aramasında basit harfler uzatmalı, vurgulu, aksanlı, noktalı vb. harfleri de bulur.
Maddebaşı
Tanımlar
Dil
Köken
Simgeler, kısaltmalar
Sözlükte kullanılan simge ve kısaltmaların listesi için tıklayın.
Simgeler Kapat
En erken örnekler Kapat
Dil adları Kapat
Gramer notları Kapat

Bu siteden yararlandınız mı?
Daha fazlası için Sözlerin
Soyağacı'nı satın alın. Tıklayın...

Diğer Nişanyan siteleri:
• Index Anatolicus
• Taraf - Kelimebaz yazıları
• Agos Yazıları
• Siyaset ve Tarih Yazıları
• Küçük Oteller Sitesi
• Nişanyan Hotel

Yorumlar
İsim  : 
E-mail  : 
Ciddi yorum ve eleştirileriniz şükranla karşılanacaktır. Lütfen kelime anlamı sormayınız. Lütfen ödev yardımı istemeyiniz. İsim ve email belirtiniz.

çene
Yeni Arama :
Kelime En erken Türkçe örnek Köken
 çeltik Kan xv çeltük   ~ Fa şaltūk/çaltūk شلتوك/چلتوك pirinç bitkisi  
 çembalo LO 1876   ~ İt (clavi)cembalo klavyeli bir çalgı, klavsen << Lat cymbalum metal tepsi şeklinde vurmalı bir çalgı ~ EYun kýmbalon κύμβαλον a.a. < EYun kýmbē κύμβη kâse, tekne, kazan  
 çember YusZ xiv
DK, İdrH xiv sarık şeklinde kadın başörtüsü
Men xvii kasnak, fıçıları bir arada tutan metal halka  		~ Fa/OFa çanbar چنبر kuşak, halka, kasnak = Fa çapar چپر a.a. → çeper  
 çemen LO xix pastırma yapımında kullanılan ot  ~ Erm ç'aman/ç'amun ç'aman/ç'amun kimyona benzer bir bahar, Karaman kimyonu, carum carvi (5. yy) = Akad kamūnu kimyon → kimyon

● Ermenice kelime 5. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Farsça “çayır” anlamına gelen çaman ile birleştirilmesi yanlıştır.
 
 çemkir[mek MMakal 1954 kesik kesik havlamak
TDK 1969 öfkeli cevap vermek  		< onom

● Yerel bir ağızdan 20. yy ikinci yarısında yazı diline geçmiştir.
 
 çene İdr, TS xiv çeŋe/çene   ~ Fa çāna چانه a.a. << EFa çanu- a.a. << HAvr *genu-2 a.a.

● Türkçe olduğu varsayımıyla YTü türevleri yapılmıştır. Karş. Fa çāna zadan (= çene çalmak). Aynı kökten Ger *kinn- >> İng chin (a.a.).

__________
EŞKÖKENLİLER:
Fa çāne: çene, çenek 
 çenek [YTü] TDK 1945 botanikte çiçeğin bir kısmı  < Tü çene +Ak → çene

● Ada eklenen +?k ekinin işlevi belirsizdir.
 
 çengel İdrH, CFürs xv çengāl kıvrık sivri uçlu metal nesne  ~ Fa çangāl/çangal چنگال/چنگل pençe, tırnak, a.a. < Fa çang چنگ tırnak, özellikle vahşi hayvan tırnağı

● Erm çang > cang |E:çang (vahşi hayvan tırnağı) Farsçadan alınmıştır.

__________
EŞKÖKENLİLER:
Fa çang: çengel, çengi 
 çengi İrşM xiv   ~ Fa çangī چنگى çalgıcı, özellikle çeng adı verilen çalgıyı çalan < Fa çang چنگ tırnak, tırnakla çalınan bir çalgı → çengel  
 çent[mek [TTü] TS xiv çendele- ince ince kesmek
[TTü] TS xvi çent- kertmek, çentik açmak  		<< ATü  
 çeper DS xx dış kenar, cidar  ~ Fa/OFa çapar/çanbar چپر/چنبر 1. kuşak, halka, kasnak, 2. daire şeklinde çadır veya saz kulübe, 3. çit, çevre duvarı, çevirme < Fa çapīdan چپيدن dönmek
__________
EŞKÖKENLİLER:
Fa çap: çapraş-, çapraz, çember, çeper 
« Önceki Sayfa Sonraki Sayfa »

 


Copyright 2002-2010 Sevan NİŞANYAN
Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz iktibas edilemez.
Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.
E-mail : s_e_v_a_n_@_n_i_s_a_n_y_a_n_._c_o_m