Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

adam

ada

<< OTü atağ ada ≈ ETü otruġ ayrılmış veya kesilmiş yer, ada ETü otrul- kesilmek

ada|mak

<< ETü atā- ad vermek, söz vermek, söz kesmek, çağırmak ETü āt isim +(g)A-

adak

TTü ada- söz vermek, söz kesmek +Uk

adale

Ar ˁaḍala(t) عضلة z [#ˁḍl faˁala(t) ] kas ≈ Ar ˁaḍal عضل ztarla faresi

adalet

Ar ˁadāla(t) عدالة z [#ˁdl faˁāla(t) msd.] adillik, hak gözetme Ar ˁadala عَدَلَ zdenk idi, oran ve ölçülü idi, adil idi

adam

[ Codex Cumanicus, 1303]
homo - Tr: χisi vel azam [kişi, azem] ademî [ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
ādemīnüŋ ˁilm ü ḥıkmetdir işi (...) nefsine uyan kişi ādem degül [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ādem: insān. (...) yebān ādemi, ādem yerine komamak/saymamak (...) ādemiyet [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
adam akıllı, adam sen de [ A. Fikri, Lugat-ı Garibe, 1889]
adamım: Kendisine kurbiyet ve mensubiyet-i hususiyesi olmak veya bu tarzda görünmek.

Ar ādam آدم z [#Adm] 1. insanların atası, Adem, 2. insanoğlu İbr ˀādām אָדָם za.a. ≈ İbr ˀadāmā אֲדָמָה ztoprak, yer

Not: 20. yy başlarına dek ādem yazılır ve kültürlü dilde belki 19. yy'a dek bu şekilde telaffuz edilirdi. Erken TTü metinlerde görülen āzem yazımı Farsça telaffuzu yansıtır. • Karş. Fen ˀadm "insan", Ugar ˀb ˀdm "insanların atası". “Toprak” kavramıyla ilişkisi için karş. Lat humanus "insan" < humus "toprak". Bkz. hümanist.

Benzer sözcükler: adam sen de, adam sendeci, adam sendecilik, adamakıllı, adamım, adamın dibi, adamotu, âdemoğlu, bilim adamı, işadamı, kardan adam

Bu maddeye gönderenler: adamcıl, beni Adem


01.03.2018
adamcıl

TTü ādam insan +çIl

adana

öz Adana kent adı

adap

Ar ādāb آداب z [#Adb afˁāl çoğ.] görgü kuralları Ar adab أَدَب z [t.] görgü, terbiye

adapte

Fr adapter uyarlamak << OLat adaptare bir şeye uydurmak, tatbik etmek Lat ad+ aptare [den.] a.a. Lat apiō/apiscor, apt- bağlamak, iliştirmek, uydurmak

adaş

TTü ad +dAş