Sözlerin Soyağacı - Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü
Detaylı Arama
Dört arama alanının birini veya birkaçını kullanabilirsiniz. Maddebaşı aramasında başa veya sona * koyup kelime parçası arayabilirsiniz. Tanımlar ve Köken aramasında yıldız kullanmayın. Tek harf aramayın. Köken aramasında basit harfler uzatmalı, vurgulu, aksanlı, noktalı vb. harfleri de bulur.
Maddebaşı
Tanımlar
Dil
Köken
Simgeler, kısaltmalar
Sözlükte kullanılan simge ve kısaltmaların listesi için tıklayın.
Simgeler Kapat
En erken örnekler Kapat
Dil adları Kapat
Gramer notları Kapat

Bu siteden yararlandınız mı?
Daha fazlası için Sözlerin
Soyağacı'nı satın alın. Tıklayın...

Diğer Nişanyan siteleri:
• Index Anatolicus
• Taraf - Kelimebaz yazıları
• Agos Yazıları
• Siyaset ve Tarih Yazıları
• Küçük Oteller Sitesi
• Nişanyan Hotel

Yorumlar
İsim  : 
E-mail  : 
Ciddi yorum ve eleştirileriniz şükranla karşılanacaktır. Lütfen kelime anlamı sormayınız. Lütfen ödev yardımı istemeyiniz. İsim ve email belirtiniz.

cüzdan
Yeni Arama :
Kelime En erken Türkçe örnek Köken
 cürmümeşhut   ~ Ar curmu'l-maşhūd جرم المشهود görgü tanığı olan suç § Ar curm جرم suç + Ar maşhūd مشهود [mef.] şahit olunan → cürüm, şehadet  
 cüruf AşP xiv curūf   ~ Ar curf/curūf جرف/جروف [#crf] akıntıyla sürüklenen şey, alüvyon, maden posası < Ar carafa جرف (su) sürükledi, (sel) alıp götürdü  
 cürüm/cürm- CodC xiii cürm   ~ Ar curm جرم [#crm msd.] suç < Ar carama جرم 1. eti kemiğinden ayırdı, kemik kırdı, 2. suç işledi

● Karş. Aram garəmā (kemik).

__________
EŞKÖKENLİLER:
Ar #crm: cereme, cirm, cürmümeşhut, cürüm, mücrim 
 cüsse Men xvii cüsset   ~ Ar cuθθat جثّة [#cθθ mr.] beden, gövde, ceset = Aram (Nabati gttā גתתא a.a.

● Karş. ceset.
 
 cüz İrşM xiv   ~ Ar cuzˀ جزء [#czA] bir bütünün küçük parçası, birim, ünite, kitap forması, fasikül
__________
EŞKÖKENLİLER:
Ar #czA: cüz, cüzdan, cüzi, ecza, eczane 
 cüzdan Men xvii kitap veya evrak çantası, portföy  ~ Fa cuzdān جزدان cüz kesesi, rulolar şeklinde bir kitabın her bir rulosunu taşımaya mahsus torba § Ar cuzˀ جزء birim, unsur, kitap fasikülü + Fa -dān1 دان kap → cüz, +dan1  
 cüzi İrşM xiv   ~ Ar cuzˀī جزءى [nsb.] çok küçük (miktar), az → cüz  
 cüzzam/cüzam CFürs, TS* xv cüδām   ~ Ar cuδām جذام [#cδm msd.] cüzam hastalığı, lepra < Ar caδm جذم [msd.] vücudun bir parçasını koparma (= Aram #gdm גדמ vücuttan bir uzuv veya kemik koparma, kesme )  
 çaba [YTü] CepK 1935 gayret  < Tü çabala- [>>] → çabala-

● Dil Devrimi döneminde çabala- fiilinden yanlış bölünme yoluyla elde edilmiş isimdir.
 
 çabala[mak [Kıp] İdrH xv çabala- çırpınmak, eller ve kollarla girişmek
[Çağ] Pav xv çapala- a.a.
[TTü] EvÇ xvii çabalaklan- a.a.  		< Tü çap- çarpmak, çırpmak +AlA- → çarp-  
 çabuk CFürs, Ferec xv çābük/çābūk becerikli, hızlı, iyi ata binen  ~ Fa çābuk/çabuk چابك/چبك hızlı, çevik +Ik << OFa çāpūk a.a. +Ik ETü çap- çarpmak, dört nala gitmek +Ik → çarp-

● Türkçe sözcüğün Farsçadan alındığı muhakkaktır. Buna karşılık Farsça biçimin nihai olarak Türkçeye dayanması olasılık dahilindedir. Ancak bu halde 5. yy'dan itibaren kaydedilen Erm çapuk > cabug |E:çapuk (hızlı, çevik) biçimini açıklamak gerekir.
 
« Önceki Sayfa Sonraki Sayfa »

 


Copyright 2002-2010 Sevan NİŞANYAN
Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz iktibas edilemez.
Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.
E-mail : s_e_v_a_n_@_n_i_s_a_n_y_a_n_._c_o_m