Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

füsun

füniküler

Fransızca funiculaire "telle işleyen şey, kablolu tren, teleferik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince funiculus "ince ip, tel" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince funis "ip, halat, kablo" sözcüğünün küçültme halidir.

fünun

Arapça fnn kökünden gelen funūn فنون z "fenler, teknikler, hileler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fann فنّ z sözcüğünün fuˁūl vezninde çoğuludur.

fünye

İtalyanca fune "urgan, fitil" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince aynı anlama gelen funis sözcüğünden evrilmiştir.

füru

Arapça frˁ kökünden gelen furūˁ فُروع z "dallar, bir atadan gelen altsoy, bir ilkeye bağlı detaylar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça farˁ فَرْع z "dal" sözcüğünün fuˁūl vezninde çoğuludur. Bu sözcük Arapça faraˁa فَرَعَ z "dallandı, budaklandı" fiilinin tekilidir.

+füruş

Farsça furūş فروش z "satan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça furūχtan, furūş فروختن z "satmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça frawaχş- "satmak" sözcüğünden evrilmiştir. (Kaynak: Desmond Durkin-Meisterernst, Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthi sf. 158)

füsun
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Daî, Nevhatü'l-Uşşak, 1647]

Köken

Farsça fusūn veya afsūn فسون/أفسون z "büyü, göz boyama" sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için efsun maddesine bakınız.


01.01.2011 den önce
fütuhat

Arapça ftḥ kökünden gelen futūḥ فتوح z "fetihler, açılımlar" sözcüğünden +āt ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça fatḥ فتح z "fetih" sözcüğünün fuˁūl vezninde çoğuludur.

fütur

Arapça ftr kökünden gelen futūr فتور z "tembellik, gevşeme, bezginlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fatara فتر z "gevşedi, dindi, eylem haline ara verdi, (su) ılındı" fiilinin fuˁūl vezninde masdarıdır.

fütürizm

Fransızca futurisme sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca futurismo "modern sanatta bir akım" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1909 Filippo Tommaso Marinetti, İt. şair (1876-1944).) Bu sözcük İtalyanca futuro "gelecek, istikbal" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. İtalyanca sözcük Latince futurus "olacak olan" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bhu-tu- "olacak" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bheuə- "olmak, oluşmak, yetişmek" kökünden türetilmiştir.

fütüvvet

Arapça ftw kökünden gelen futuwwa(t) فتوّة z "1. gençlik, delikanlılık, civanmertlik, 2. İslam ülkelerinde 12. yy'dan itibaren yayılan gençlik ve dayanışma teşkilatı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fatāˀ فتاء z "genç, delikanlı" sözcüğünün fuˁūla(t) vezninde masdarıdır.

füze

Fransızca fusée "havai fişek, uzaya fırlatılan roket" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Fransızca yazılı örneği bulunmayan *fus "mekik [mod. fuseau]" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen fusus sözcüğünden evrilmiştir.