Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

hünsa

hümayun

Farsça humāyūn همايون z "kutsal, mübarek, padişaha ait" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça humāy هماى z "devlet kuşu" sözcüğünden türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde humayā- "«kutlu», Zerdüşt mitolojisinde Viştasp'ın kızının adı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde hu "iyi, kutlu, bahtlı, hayırlı" sözcüğünden türetilmiştir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *su- biçiminden evrilmiştir. )

hüner

Farsça ve Orta Farsça hunar هنر z "marifet, erdem" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde hunara- "erkeklik, erdem, virtus" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde hu- veya hao- "iyi" ve Avesta (Zend) dilinde nar-, nairya- "er, erkek" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ner-2 sözcüğünden evrilmiştir. )

hüngür

"ağlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

hünkâr

Farsça χond-kār veya χodāvand-gār خواندگار/خوداوندگار z "efendilik-eden, hükümdar, egemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça χʷand veya χond "efendi, rabb, yüce kişi" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χʷadāvand sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χʷadāy sözcüğünden türetilmiştir.

hünnap

Arapça ˁnb kökünden gelen ˁunnāb عنّاب z "hünnap ağacı ve meyvesi, zizyphus vulgaris" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁināb عناب z "üzüm" sözcüğü ile eş kökenlidir. (NOT: Bu sözcük Akatça inbu "meyve" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

hünsa
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ İrşadü'l-Mülûk ve's-Selâtîn, 1387]
andan soŋra χuns̠ālar saff kılġay, andan sora χatunlar saff kılġay [ Sinan Paşa, Tazarru'nâme, 1482]
tāmmü'l-χalḳ mıdur [yaradılışı kusursuz mudur], χuns̠ā mı?

Köken

Arapça χns̠ kökünden gelen χunṯāˀ خنثاء z "hermafrodit, çift cinsiyetli" sözcüğünden alıntıdır.


28.07.2015
hür

Arapça ḥrr kökünden gelen ḥurr حُرّ z "salınmış, azat edilmiş, köle olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ḥōr veya ḥawr חוֹר z "1. beyaz giysili, 2. azatlı köle" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥawar חַוַר z "beyazlık, beyaz" sözcüğünden türetilmiştir.

hürmet

Arapça ḥrm kökünden gelen ḥurma(t) حُرمة z "1. yasak olma, dokunulmazlık, tabu, 2. yasağa uyma, saygı gösterme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarama حَرُمَ z "yasakladı" fiilinin fuˁla(t) vezninde masdarıdır.

hürriyet

Arapça ḥrr kökünden gelen ḥurriyya(t) حرّيّة z "köle olmama, azatlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥurr حرّ z "köle veya bağımlı olmayan, asil, soylu" sözcüğünün masdarıdır.

hüsn

Arapça ḥsn kökünden gelen ḥusn حُسْن z "güzellik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥasuna حَسُُنَ z "güzel idi" fiilinin fuˁl vezninde masdarıdır.

hüsran

Arapça χsr kökünden gelen χusrān خُسران z "zarara uğrama, tahribat, hasar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χasira خَسِرَ z "zarar gördü" fiilinin fuˁlān vezninde masdarıdır.