Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

hak1

haham

İbr/Aram ḥākām חָכָם z [#ḥkm] bilge, alim Aram ḥakam bilmek, alim olmak

hahiş

Fa χʷāhiş خواهش zistek, isteme Fa χʷāstan, χʷāh- خواستن zistemek +iş

haile

Ar *hāˀila(t) هائلة z [#hwl fāˁila(t) fa. fem.] «korkutucu şey» Ar hāˀil هائل z [fa.] korkunç, korku veren Ar hāla هَالَ zkorkuttu

hain

Ar χāˀin خائن z [#χwn fāˁil fa.] hıyanet eden Ar χāna خان zhainlik etti

haiz

Ar ḥāˀiz حائِز z [#ḥwz fāˁil fa.] sahip olan, elde tutan Ar ḥāza حَازَ zelde etti, sahip oldu

hak1

[ Kutadgu Bilig, 1069]
tapınmış teŋi ḥaḳ tegürgü kerek [hizmet ettiği ölçüde hakkını ödemek gerek] [ Meninski, Thesaurus, 1680]
hakk [[Türkler ve İranlılar şeddesiz olarak hak derler]] ... hakkıne, hakkuŋüzde: De vobis (...) hakkınden gelmek = cezāsın virmek (...) hakşinās

Ar ḥaḳḳ حَقّ z [#ḥḳḳ faˁl msd.] «yasaya, hakikate veya erdeme uygun olma», 1. doğruluk, hakikat, yasallık, 2. Allahın sıfatlarından biri (≈ İbr ḥuḳḳā חֻקָּה z«(taşa veya metale) oyulmuş şey», yasa, ferman, kural İbr/Aram ḥaḳaḳ חקק z [#ḥḳḳ] oymak, (taşa ve metale) hakketmek )

Not: Aramice ve İbranice koph/ḳaf ile yazılan #ḥḳḳ חקק "oyma, kazıma" fiili Arapça kef ile #ḥkk حكّ eşdeğeridir. Sözcüğün nihai anlamının "taşa veya metale hakkedilmiş yazı, belge, kanun" olduğu anlaşılıyor.

Benzer sözcükler: hak getire, hak söz, hakça, hakketmek, hakkı geçmek, hakkında, hakkından gelmek, hakkını yemek, haklı, hakşinas, haksız, haksızlık


22.09.2017
hak2

Ar ḥakk حكّ z [#ḥkk faˁl msd.] oyma, kazıma, kalemkâri Ar ḥakka حَكَّ z(metal veya ağacı) oydu, kazıdı (≈ Akad ekēku kazımak, kaşımak )

hak3

Fa χāk خاك ztoprak << OFa χāk a.a.

hakan

<< ETü χaḳan/χaġan/χān Türk hükümdarlarının unvanı

hakaret

Ar ḥaḳāra(t) حقارة z [#ḥḳr faˁāla(t) msd.] hakir görme, aşağılama Ar ḥaḳara حَقَرَ zaşağıladı

hakaretamiz

§ Ar ḥaḳāra(t) حقارة z Fa āmēz آميز zkarışan, karıştıran (Fa/OFa āmēχtan, āmēz- آميختن, آميز zkarışmak, karıştırmak ) § Fa/OFa ā- آ zyönelme, katılma, eklenme bildiren önek HAvr *meik-/meig- karışmak, karıştırmak