Sözlerin Soyağacı - Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü
Detaylı Arama
Dört arama alanının birini veya birkaçını kullanabilirsiniz. Maddebaşı aramasında başa veya sona * koyup kelime parçası arayabilirsiniz. Tanımlar ve Köken aramasında yıldız kullanmayın. Tek harf aramayın. Köken aramasında basit harfler uzatmalı, vurgulu, aksanlı, noktalı vb. harfleri de bulur.
Maddebaşı
Tanımlar
Dil
Köken
Simgeler, kısaltmalar
Sözlükte kullanılan simge ve kısaltmaların listesi için tıklayın.
Simgeler Kapat
En erken örnekler Kapat
Dil adları Kapat
Gramer notları Kapat

Bu siteden yararlandınız mı?
Daha fazlası için Sözlerin
Soyağacı'nı satın alın. Tıklayın...

Diğer Nişanyan siteleri:
• Index Anatolicus
• Taraf - Kelimebaz yazıları
• Agos Yazıları
• Siyaset ve Tarih Yazıları
• Küçük Oteller Sitesi
• Nişanyan Hotel

Yorumlar
İsim  : 
E-mail  : 
Ciddi yorum ve eleştirileriniz şükranla karşılanacaktır. Lütfen kelime anlamı sormayınız. Lütfen ödev yardımı istemeyiniz. İsim ve email belirtiniz.

karbon
Yeni Arama :
Kelime En erken Türkçe örnek Köken
 karate ML 1969   ~ Jap kara te "boş el", silahsız yapılan bir dövüş sanatı  
 karavan ML 1969 motorlu araçla çekilen portatif barınak  ~ İng caravan 1. kervan, 2. römork, katar, 3. motorlu araçla çekilen portatif barınak ~ Tü kervan → kervan  
 karavana EvÇ xvii asker yemeğinin konulduğu büyük kazan
xx hedefi vurmayan atış  		< ?

● İkinci anlamı muhtemelen “karavanaya atmak” deyiminden gelir. Yun karabána/karibána biçimi Türkçeden alınmıştır.
 
 karavaş UyB, Kaş x karabaş/karavaş köle, hizmetçi
CodC, İdr, TS xiii karavaş özellikle dişi köle, cariye  		~? Sogd pəraġāş cariye, köle kız

● Türkçe kara baş bileşiğinden türetilmesi muhtemelen halk etimolojisidir.
 
 karavel/karavela PiriR xvi karavela   ~ İt caravella / Fr caravelle bir tür yelkenli gemi ~ Port caravela a.a. < OLat carabus bir tür küçük tekne ~ EYun kárabos κάραβος 1. kabuklu böcek, 2. bir tür küçük tekne → kerevit  
 karbon Düs I.4.494 187+   ~ Fr carbone bir element, saf kömür ~ Lat carbo, carbon- odun kömürü << HAvr *kr- < HAvr *ker-4 ateş, yakma

● Aynı HAvr kökten EYun kéramos (ocakta pişmiş toprak), Lat cremare (yakmak), İng hearth (ocak).

__________
EŞKÖKENLİLER:
Lat carbo: bikarbonat, karbon, karbonat, karbondiyoksit, karbonhidrat, karbüratör, karpit, şarbon
Lat cremare: krematoryum
EYun kéramos: kiremit, seramik 
 karbonat Bah 1924   ~ Fr carbonate de soude sodyum karbonat → karbon  
 karbondiyoksit xx/a   ~ Fr dioxide kimyada CO2 bileşiği § Fr carbon + Fr dioxide iki oksijen atomu → karbon, di+1, oksit  
 karbonhidrat xx/b   ~ İng carbohydrate kimyada CHn genel biçimine sahip bileşiklerin genel adı ~ Fr hydrocarbure a.a. ☼ y. 1800 Joseph-Louis Preust, Fr. kimyacı. → karbon, hidro+2

● Karş. Fr hydrocarbure (karbonhidrat).
 
 karbüratör Bah 1924   ~ Fr carburateur 1. yakıcı, kömürleştirici cihaz, 2. benzin motorlu makinalarda karbüratör < Fr carburer karbonize etmek, kömürleştirmek → karbon  
 kardeş [ETü] UyB x kādaş/kagadaş/karındaş
[ETü] Kaş xi kadaş/karındaş
[Kıp] CodC, İdr, GülS xiii karındaş
[Kıp] GülS xiv kardaş   		ETü karın +dAş → karın

● Belki “aynı karından doğma” anlamında. ETü kadaş biçimi belki ETü ka (aile) ile ilgili olup, karındaş biçimi halk etimolojisi etkisiyle oluşmuş bir varyant olabilir. ● İkinci hecedeki ses incelmesi, 'halk ağzı' sayılan kardaş biçiminden ayrışarak 20. yy'dan önce İstanbul ağzında ortaya çıkmıştır.
 
« Önceki Sayfa Sonraki Sayfa »

 


Copyright 2002-2010 Sevan NİŞANYAN
Her hakkı mahfuzdur. İzinsiz iktibas edilemez.
Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.
E-mail : s_e_v_a_n_@_n_i_s_a_n_y_a_n_._c_o_m