Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

zimmet

zilhicce

Arapça ḏū'l-ḥicca(t) ذوالحجّة z "«haccın sahibi», Arap aylarının sonuncusu, Hac ayı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥacc "hac" sözcüğünden türetilmiştir.

zilkade

Arapça ḏū'l-ḳaˁda(t) ذو القعدة z "«barışın sahibi», Arap aylarının onbirincisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳˁd kökünden gelen ḳaˁda(t) قعدة z "1. oturma, mabat, 2. akın ve gazadan geri durma, ateşkes" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Arapça ḳaˁada "oturdu" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

zillet

Arapça ḏll kökünden gelen ḏilla(t) ذلّة z "düşkünlük, aşağılanma, zül" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏalla ذَلَّ z "düşkün idi, aşağılandı" fiilinin fiˁla(t) vezninde masdarıdır.

zilyet

Arapça ḏī'l-yadd ذى اليدّ z "elinde tutan, İslam hukukunda bir malın tasarrufuna fiilen sahip olan kimse" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏī ذى z "sahip" ve Arapça al-yadd اليدّ z "el" sözcüklerinin bileşiğidir.

zilyon

İngilizce zillion "çok büyük belirsiz sayı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce million sözcüğünden türetilmiştir.

zimmet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"kefalet" [ İrşadü'l-Mülûk ve's-Selâtîn, 1387]

Köken

Arapça ḏmm kökünden gelen ḏimma(t) ذِمّة z "1. borç sözleşmesi, özellikle bir aşiretin koruması altına girme sözleşmesi, 2. kefalet, sorumluluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏamma ذمّ z "kınadı, ayıpladı" fiilinin fiˁla(t) vezninde ismi merresidir.

Daha fazla bilgi için zem maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

zimmetlemek

Bu maddeye gönderenler

zimmi


10.09.2017
zimmi

Arapça ḏimmī ذمّى z "1. birinin zimmeti veya himayesi altında olan, başka bir aşiretin korumasına sığınan, 2. islam hukukuna tabi gayrımüslim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏmm kökünden gelen ḏimma(t) ذمّة z "garanti, kefalet" sözcüğünün nisbet halidir.

zina

Arapça zny kökünden gelen zināˀ زناء z "gayrimeşru cinsel ilişkiye giren" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice zny kökünden gelen zənā זְנָא z "zina etti, gayrımeşru ilişkiye girdi" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük İbranice zny kökünden gelen aynı anlama gelen zānāh וָנָה z fiili ile eş kökenlidir.

zincifre

Arapça ve Farsça zancafr veya zincifr زنجفر z "kırmızı renkli bir mineral ve bundan elde edilen boya, civa sülfit" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen zngūprā veya sūngprā זנגופרא/סונגפרא z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fenike dilinde bir sözcükten alıntıdır.

zincir

Farsça zancir veya zincīr زنجير z "zincir" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen zangīl sözcüğünden evrilmiştir.

zindan

Farsça zindān زِندان z "hapishane" fiilinden alıntıdır. Farsça fiil Orta Farsça zēndān "1. silahhane, cephane saklama yeri, 2. zindan" fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça zēn "silah" sözcüğünden türetilmiştir. (NOT: Orta Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zaena sözcüğü ile eş kökenlidir. )