gör|mek

gönder

Yeni Yunanca kontárion κοντάριον z "küçük mızrak, kargı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kontós κοντός z "direk, sırık, kargı, mızrak" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Eski Yunanca kentéō κεντέω z "saplamak" fiilinden türetilmiştir.

gönder|mek

Eski Türkçe könger- "düzeltmek, yöneltmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe köni "düz" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

gönen|mek

Orta Türkçe könen- "nimete kavuşmak, sevinmek" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe köni "düz, doğru, sağ" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)An- ekiyle türetilmiştir.

gönül

Eski Türkçe köŋül "göğüs, [mec.] yürek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kög "sada, avaz, şarkı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

gönye

Yeni Yunanca gōniá "1. köşe, açı, 2. dik açı elde etmeye mahsus marangoz aleti" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen gōnía γωνία z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵónu- "diz, çene" kökünden türetilmiştir.

gör|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
körir közüm körmez teg bilir biligim bilmez teg boldı [görür gözüm görmez gibi, bilir aklım bilmez gibi oldu] Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
ékkileyü silerni körişmegey men [bir daha sizinle görüşmeyeceğim] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
kördi, körēr (...) körgitti [gördürdü], körişdi [görüştü], körtürdi [gördürdü], körüldi [görüldü], köründi [göründü]

Köken

Eski Türkçe kör- "görmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *köri- biçiminden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için göz maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Türkçe köz > Türkiye Türkçesi göz adı ile gözet-, gözük-, göster- gibi türevlerde görülen z sesinin kaynağı muğlaktır. • ▪ Doerfer, Türk. und Mong. Elementen im Neupersisch sf. özgün biçimin *köri- olduğunu savunur. Geniş zamanda gör-ür çekiminin kaynağı bu olmalıdır.

Benzer sözcükler

görü, görücü, görülmek, görüm, görümlü, görümlük, görünmek, görünüş, görüş, görüşmek, görüşme, görüştürmek, hoş görmek, hoşgörü, iş görmek, öngörmek


24.09.2017
göre

Eski Türkçe köre "görerek, uygunluk ve izafet zarfı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kör- "görmek" fiilinden Eski Türkçe +A ekiyle türetilmiştir.

görece

Türkiye Türkçesi göre sözcüğünden Yeni Türkçe +çA2 ekiyle türetilmiştir.

görenek

Türkiye Türkçesi gör- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AnAk ekiyle türetilmiştir.

görev

Türkiye Türkçesi iş gör- fiilinden Yeni Türkçe +Av ekiyle türetilmiştir.

görgü

Türkiye Türkçesi gör- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.