çakı

çağrışım

Türkiye Türkçesi çağrış- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

çak

"darbe sesi, kırılma sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

çak|mak

Eski Türkçe çak- "(sesli olarak) vurmak, darp etmek, kesmek" fiilinden evrilmiştir.

çakal

Farsça ve Orta Farsça şaġāl شغال z "köpekgillerden yırtıcı bir hayvan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen śr̥gāla veya sr̥kāla शृगाल z sözcüğü ile eş kökenlidir.

çaker

Farsça çākar چاكر z "kul, bende, hizmetkâr" sözcüğünden alıntıdır.

çakı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: "açılıp kapatılabilen bıçak" [ Kieffer & Bianchi, Dictionnaire Turc-Français, 1835]
çaku Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
çaku

Köken

Farsça çāḳū چاقو z "her türlü bıçak" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Eski Türkçe çak- "vurmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için çak- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Farsça ile Türkçe arasındaki etkileşim yönü açık değildir. Karş. Farsça çaḳīdan "kakmak, kazık çakmak". Ayrıca Modern Hintçe çaku, Moğolca çaku (aynı anlamda), Çağatayca çakan "balta".


20.09.2017
çakıl

Türkiye Türkçesi çak- "şakırtıyla vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Il ekiyle türetilmiştir.

çakır

Eski Türkçe çakır veya çakrı "1. alaca renk, alaca mavi, 2. doğana benzer yırtıcı kuş" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe çak- "harelemek" fiilinden türetilmiştir.

çakırkeyif

Türkiye Türkçesi çakır "şarap" (NOT: Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen çaġır sözcüğünden evrilmiştir. ) ve Türkiye Türkçesi keyif sözcüklerinin bileşiğidir.

çakma

Türkiye Türkçesi çak- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

çakmak

Eski Türkçe çakmak "çakmak taşı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe çak- fiilinden Eski Türkçe +(A)mAk ekiyle türetilmiştir.