çamaşır

çalış|mak

Eski Türkçe çalış- "vuruşmak, mücadele etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe çal- "vurmak, darp etmek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

çalıştay

Türkiye Türkçesi çalış- fiilinden Yeni Türkçe +tAy ekiyle türetilmiştir.

çalka|mak

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) çalık "çok sıçrayan, haşarı, oynak" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çal- "vurmak, çarpmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

çalpara

Farsça çār-pāre چار پاره z "1. dört parça, 2. dört parçalı köçek zili, kastanyet" deyiminden alıntıdır.

çam

Arapça şmˁ kökünden gelen şamˁ شَمْع z "mum, reçine" sözcüğünden alıntıdır.

çamaşır
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Filippo Argenti, Regola del Parlare Turco, 1533]
ciamascír: lauandara [çamaşırcı kadın] [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
bu gölde cāme-şūylık edüp esbāb yaykarlar [giysi yıkarlar] [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çamaşir vul. pro cāme şūy (p[ers].): Lotor, aut simpl. linteaminea [giysi yıkayıcı, veya yıkanacak giysi]. Unde dicunt çāmaşirci, çāmaşir yaykayici.

Köken

Farsça cāme-şūy جامه شور z "giysi yıkayan, çamaşırcı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça cāme جامه z "giysi" ve Farsça şūy شوى/شور z "yıkayan" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük Farsça şustan, şūy- شستن, شوى/شور z "yıkamak" fiilinden türetilmiştir. Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde χşaud- "su akmak" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Avesta (Zend) dilinde χşudra "su" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

Daha fazla bilgi için camadan maddesine bakınız.

Ek açıklama

Edebi Farsçada cāmeşūy şeklinde olan sözcük lehçelerde ..şuhr > ..şūr biçimini alır. "Yıkanmak üzere ayrılmış giysi" ve bundan evrilen anlamlar Türkçeye özgüdür.

Benzer sözcükler

çamaşır makinesi, çamaşırcı, çamaşırhane, iç çamaşırı

Bu maddeye gönderenler

teneşir


14.11.2019
çamur

Orta Türkçe çamur "balçık" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çalmur veya *çalpmur biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe çal- veya çap- "çalmak, çamurla sıvamak" fiilinden Eski Türkçe +mUr ekiyle türetilmiştir.

çamurcun

Türkiye Türkçesi çamur ve Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çin "kuş" sözcüklerinin bileşiğidir.

çan

Eski Türkçe çaŋ "darbe ile ses veren metal veya ahşap alet" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Çince aynı anlama gelen zhōngz sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen çang sözcüğü ile eş kökenlidir.

çanak

Eski Türkçe çanak "kâse" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çin-ayak "Çin işi kadeh" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

çançan

çan çan "çınlama sesi, çene sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.