çapul

çapak

Eski Türkçe çalpak "kir, pislik, karışık şey" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çalp- "vurmak, alaca kılmak" biçiminden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

çapari

Venedikçe yazılı örneği bulunmayan *ciaparìn "olta" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Venedikçe sözcük Venedikçe ciapàr "tutmak, balık tutmak [İtalyanca chiappare]" fiilinden türetilmiştir.

çapkın

Orta Türkçe çapġun "hızlı koşan (at), akın, saldırı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe çap- "hızlı gitmek, akın etmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

çapraş|mak

Türkiye Türkçesi çapar veya çaparız "karışık, çapraşık" sözcüğünden +Iş- ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi çap- "vurmak, çalmak" fiilinden türetilmiştir.

çapraz

Farsça çap-rāst چپ راست z "«sol-sağ», zıt yönlerde gidip gelen, diyagonal, karşılıklı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça çap چپ z "aykırı, sol" (NOT: Bu sözcük Farsça çapīdan چپيدن z "dönmek, sapmak" fiilinden türetilmiştir. ) ve Farsça rāst راست z "düz, sağ" sözcüklerinin bileşiğidir.

çapul
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Çağatayca: [ Ebulgazi Bahadur Han, Şecere-i Terakime, 1660 yılından önce]
Türkmânlarnıŋ mahallesiŋe çapawul saldılar Türkiye Türkçesi: [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
Tatar askerine çapula gitmek yaˁnī sefere gitmek fermān olunup

Köken

Orta Türkçe çapağul "akıncı" sözcüğünden alıntıdır. Türkçe sözcük Orta Türkçe çap- "koşmak, dörtnala gitmek, akın etmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +AgUl ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için çap- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Aslen Moğolca olan +ağul/+avul eki Tatar ve Çağatay Türkçelerinde üretkendir. TTü sözcük Doğu Türkçesinden alıntı olmalıdır. Farsça çapaul "çapul" ve çapīdan "talan etmek" Doğu Türkçesinden alıntıdır. • Anadolu ağızlarında çapçı "vurguncu" ve çapkın "vurgun, talan" görülür.

Benzer sözcükler

çapulcu


06.03.2019
çaput

Eski Türkçe çapġut "örme giysi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe çap- "vurmak?" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

çar1
çar2

Rusça tsar "imparator, kayzer, Rus hükümdarı 4. İvan'ın 1547'de benimsediği ünvan" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Latince caesar "imparatorluk sıfatlarından biri" sözcüğünden alıntıdır.

çar3 naçar

Notice: Undefined offset: 3 in /var/www/vhosts/nisanyansozluk.com/httpdocs/library/Etym.php on line 169

Farsça nāçār "çare değil" sözcüklerinin bileşiğidir. Farsça sözcük Farsça çār "çare" ve

çarçur

Eski Türkçe çar çur "gürültülü yeme sesi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük şar şur "şapırtı sesi" ses yansımalı sözcüğü ile eş kökenlidir.