Anadolu

an

Arapça Awn kökünden gelen ān آن z "şimdiki zaman, geçmişle gelecek arasındaki süre" sözcüğünden alıntıdır.

an|mak

Orta Türkçe aŋ- "hatırlamak, aklına getirmek" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe "ayıraç, ayrım" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

ana

Eski Türkçe ana "anne" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük na-na çocuk sözünden türetilmiştir.

anabolik

İngilizce anabolic "metabolik sürecin yükselen evresi, besinleri karmaşık organik bileşimlere dönüştürme süreci" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca anabolḗ αναβολή z "yukarı-atma" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca bállō βάλλω z "atmak" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.

anaç

Eski Türkçe anaç "anacık" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ana sözcüğünden Eski Türkçe +Iç ekiyle türetilmiştir.

Anadolu
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"Küçük Asya'nın orta-batı bölümü" [İBatt, y. 1330]
Anaṭolī

Köken

Orta Yunanca Anatolía ανατολία z "«Doğu vilayeti», merkezi Amorion/Emirdağ olan büyük vilayet" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca anatolḗ ανατολή z "doğuş, özellikle güneşin doğuşu; doğu" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anatéllō ανατέλλω z "doğmak, çıkmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca téllō, tol- τέλλω, τολ- z "kalkmak, kaldırmak" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir. (NOT: Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kʷel- biçiminden evrilmiştir. )

Daha fazla bilgi için tolerans maddesine bakınız.

Ek açıklama

Doğu Roma'nın Anatolikón askeri eyaleti Amorium/Emirdağ kenti merkez olmak üzere 640 yılından sonra kuruldu. Latince eşdeğer adı Oriens ("Doğu") idi. 1329-1337 yıllarında burada bulunan Arap seyyah İbn Battuta Afyon-Kütahya-Ankara yöresini Anaṭoliyya adıyla anar. Fatih döneminden itibaren "İstanbul'un doğusu ile Fırat arasındaki alan" anlamını üstlendi.


06.09.2017
anadut

Yeni Yunanca anadótion αναδότιον z "kaldıraç, ot kaldırma çatalı, yaba" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca anadínō αναδίνω z "yukarı vermek, kaldırmak" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir.

anafilaksi

Fransızca anaphylaxie veya İngilizce anaphylaxy "dokuların yabancı maddeye aşırı hassasiyeti" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1902 Portier & Rachet, Fr. biyologlar.) Bu sözcük Eski Yunanca phýlaksis φύλαξις z "koruma, korunma" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca phýlazō φύλαζω z "beklemek, korumak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

anafor

Yeni Yunanca anafóri(on) αναφόρι z "gelgit, zıt akım" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca anaphorá αναφορά z "geri gitme, geri taşıma, kalkma, kaldırma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anaphérō αναφέρω z "geri getirmek, yukarı kaldırmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Eski Yunanca phérō φέρω z "getirmek, taşımak, ürün vermek" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" biçiminden evrilmiştir.

anagram

Fransızca anagramme "bir kelimedeki harflerin yerini değiştirerek yeni kelime yapma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anagrammatismós αναγραμματισμός z sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca grámma γράμμα z "harf, yazım" sözcüğünden ana+ önekiyle türetilmiştir.

anahtar

Yeni Yunanca aniχtḗrion ανοιχτήριον z "açkı, açacak" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anoíktḗr ανοίκτήρ z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anoígō ανοίγω z "açmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca aynı anlama gelen oígō οίγω z fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.