ağı

ağa

Moğolca aḳa "ağabey, saygı unvanı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Moğolca sözcük Arapça aχ, aχī أخ z "erkek kardeş, saygı hitabı" sözcüğünden alıntıdır.

ağabey
ağaç

Eski Türkçe yıġaç "ağaç" sözcüğünden evrilmiştir.

ağar|mak

Orta Türkçe ağar- "beyazlaşmak, (mec.) ihtiyarlamak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe ak "beyaz" sözcüğünden Eski Türkçe +Ar- ekiyle türetilmiştir.

ağda

Türkiye Türkçesi ˁaḳīde (şekeri) عقيدة z "koyulaştırılmış pekmez" sözcüğünden evrilmiştir.

ağı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca metinler, 900 yılından önce]
atmış aġusı öz başıŋa tegdi [attığı zehir kendi başına değdi]

Köken

Eski Türkçe aġu "zehir" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

▪ Sevortjan, Etimologiçeskij Slovar Turkskih jazykov sf. *aġ- "zehirlemek?" eyleminden türetmeyi dener; Bang *a- "yemek?" eylemini önerir. Her iki öneri fazlaca spekülatiftir.


10.12.2015
ağıl

Eski Türkçe aġıl "hayvan barınağı, çitle çevrili alan" sözcüğünden evrilmiştir.

ağır

Eski Türkçe aġır "1. hafif zıddı, 2. pahalı, değerli" sözcüğünden evrilmiştir.

ağırla|mak

Eski Türkçe aġırla- "onurlandırmak, izzet ve ikram etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aġır sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

ağırşak

Eski Türkçe aġırşuk "yün eğirmede kullanılan sarkaç" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *aġırsuk biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe aġır sözcüğünden Eski Türkçe +sUk ekiyle türetilmiştir.

ağıt

Ermenice ağéd աղէտ z "büyük acı, keder, yas (5. yy)" fiilinden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Acaryan, Hayeren Armatakan Bararan sf. I.127)