abdest

abart|mak

abarı veya abaru "hayret ünlemi" ünleminden +It- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

abat

Farsça ābād veya ābādān آباد/آبادان z "bayındır, mamur" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ābād veya āpātān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *ā-pāta- "korunmuş" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *pāta- "bakmak, korumak" fiilinden türetilmiştir.

abaza

Türkiye Türkçesi Abazaya varmak "1. Abhaz ülkesine gitmek, 2. mastürbasyon yapmak" deyiminden türetilmiştir. Türkçe deyim Abaza "bir ülke ve kavim adı" sözcüğünden türetilmiştir.

abd

Arapça ˁbd kökünden gelen ˁabd عبد z "kul, köle, hizmetkâr" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁbd kökünden gelen aynı anlama gelen ˁabed עֲבֵד z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen abdu sözcüğü ile eş kökenlidir.

abdal

Arapça bdl kökünden gelen abdāl أبدال z "1. bedeller, 2. dilenci derviş, kalender" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça badal بدل z "eşdeğer, bedel" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

abdest
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

abdest almak "namaz öncesi törensel yıkanma, vuzu" [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
şol su gibidür ḥikmeti (...) kim yunur kim ābdest alur kim içer abdest bozmak [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ābdest bozmak: Defi hacet etmek.

Köken

Farsça ābdast veya āb-i dast آب دست z "«el suyu», ibrik ve leğenden oluşan el yıkama takımı" deyiminden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için ab, dest maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Farsça deyim "törensel yıkanma, vuzu" anlamında kullanılmaz. Ancak Öztekten'in sözcüğü Yunanca váptisi ("vaftiz") biçiminden türetme önerisi yetersizdir.

Benzer sözcükler

abdesthane, aptes, boy abdesti


29.10.2020
abdomen

Latince abdomen, abdomin- "karın boşluğu" sözcüğünden alıntıdır.

aberasyon

Fransızca aberration "sapma, yanlış yola girme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen aberratio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aberrare "yoldan sapmak, hata etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince errare "dolaşmak, düz değil dolambaçlı gitmek, yoldan sapmak" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

abes

Arapça ˁbs̠ kökünden gelen ˁabaṯ عَبَث z "oyalanma, boşa geçirilen zaman" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁabiṯa عَبِثَ z "oyalandı" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

abide

Arapça Abd kökünden gelen ābida(t) آبِدة z "akılda kalan şey, tekerleme, büyük olay, facia" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça abada أَبَدَ z "kaldı" fiilinin fāˁila(t) vezninde etken fiil sıfatı dişilidir.

abidik gubidik

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.