abiye

aberasyon

Fransızca aberration "sapma, yanlış yola girme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen aberratio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aberrare "yoldan sapmak, hata etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince errare "dolaşmak, düz değil dolambaçlı gitmek, yoldan sapmak" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

abes

Arapça ˁbs̠ kökünden gelen ˁabaṯ عَبَث z "oyalanma, boşa geçirilen zaman" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁabiṯa عَبِثَ z "oyalandı" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

abide

Arapça Abd kökünden gelen ābida(t) آبِدة z "akılda kalan şey, tekerleme, büyük olay, facia" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça abada أَبَدَ z "kaldı" fiilinin fāˁila(t) vezninde etken fiil sıfatı dişilidir.

abidik gubidik

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

abit

Arapça ˁbd kökünden gelen ˁābid عابد z "hizmet eden, ibadet eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁabada عَبَدَ z "kulluk etti" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

abiye
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"gece kıyafeti" [ Cumhuriyet - gazete, 1935]
Abiye mantolar şimdi yumuşak yünlüden, yahud ki kadifeden yapılmaktadır.

Köken

Fransızca habillé "giyinik, özellikle gece kıyafeti giymiş" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca habiller "hazırlamak, donatmak, giydirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Latince habitus "kılık, donanım" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Latince sözcük Latince habēre "sahip olmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için habitat maddesine bakınız.


14.02.2020
abla

Eski Türkçe apa "büyük kızkardeş, ana, nine" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük çocuk dilinden türetilmiştir.

ablak

Arapça blḳ kökünden gelen ablaḳ أبْلَق z "aklı karalı (at rengi)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balaḳ بَلَقَ z "aklı karalı olma, alacalı olma" sözcüğünün afˁal vezninde sıfatıdır.

ablatif

Fransızca ablatif veya Almanca Ablativ "gramerde ismin den hali" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen ablativus sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince abferre, ablat- "bir yerden taşımak" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ferre, lat- "taşımak" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

abluka

İtalyanca blocca! "(denizcilikte) bloke et, muhasara et (emir)" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Fransızca bloquer "tomruk yığmak, tıkamak, (denizcilikte) liman girişini tomruklarla kapatmak" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca bloc "ağaç kütüğü, tomruk" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Eski Yüksek Almanca bloh veya blok "kütük, tıkaç" sözcüğünden alıntıdır.

abo

"şaşırma ünlemi" ünlemdir.