acem

abus

Arapça ˁbs kökünden gelen ˁabūs عَبُوس z "çatık kaşlı, asık suratlı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁabasa عَبَسَ z "kaş çattı, surat astı" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır.

acaba

Arapça ˁacabā عجباً z "«şaşırarak, hayret ederek», soru sözcüğü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁcb kökünden gelen ˁacab عجب z "şaşırma, hayret" sözcüğünün zarfıdır.

acar

Arapça ˁcr kökünden gelen aˁcar أعجَر z "kaba, şişman, iri, güçlü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁacara عَجَرَ z "kabardı, şişti" fiilinin afˁal vezninde sıfatıdır.

acayip

Arapça min al-ˁacāˀib من العجائب z "tuhaf şeylerden (biri)" deyiminden türetilmiştir. Arapça deyim Arapça ˁcb kökünden gelen ˁacāˀib عجائب z "tuhaf şeyler" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Arapça ˁacība(t) عجيبة z "tuhaf şey, hilkat garibesi" sözcüğünün faˁāˀil vezninde çoğuludur.

acele

Arapça ˁcl kökünden gelen ˁacala(t) veya ˁacila(t) عَجَِلة z "ivme, evecenlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁacila عَجِلَ z "acele etti" fiilinin faˁala(t) vezninde masdarıdır.

acem
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Edib Ahmed, Atebet-ül Hakayık, 1250 (1444) yılından önce]
biligligni ögdi aˁcam ham ˁarab [bilgiliyi övdü hem Acem hem Arap] acemî "İranlı" [ anon., Mukaddimetü'l-Edeb terc., y. 1300]
Arabīce sözledi ˁaˁcamī [İranlı Arapça konuştu] "... tecrübesiz, toy" [ Ahmed b. Kadı-i Manyas, Gülistan tercümesi, 1429]
bir pādişāh bir aˁcemī oğlan-ıla gemiye girdi

Köken

Arapça ˁcm kökünden gelen aˁcam أعجم z "Arapça bilmeyen, barbar, özellikle İranlı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice agamah אגּמָּה z "halk, kavim, özellikle yabancı kavim, Romalı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice agam אגם z "anne" sözcüğünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Yahudi Aramicesinde "1. kavim, 2. yabancı, kâfir, barbar" anlamına gelen her iki sözcüğün, (agama "acem" ve ˀummətā "ümmet") "anne" anlamına gelen bir kökle alakalı olması ilgi çekicidir.

Benzer sözcükler

acemaşiran, acemborusu, acembuselik, acemi, acemilik, acemkürdi


02.12.2017
acente

İtalyanca agente "başkası adına iş yapan, vekil" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince agens, agent- "1. yapan, eyleyen, iş gören, 2. vekil" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince agere, act- "yapmak, etmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

acep

Arapça ˁcb kökünden gelen ˁacab عجب z "şaşkınlık, hayret" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaciba عجب z "şaşırdı, hayret etti" fiilinin faˁal vezninde türevidir.

aceze

Arapça ˁcz kökünden gelen ˁacaza(t) عجزة z "acizler, düşkünler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁacīz عجيز z sözcüğünün faˁala(t) vezninde çoğuludur.

acı

Eski Türkçe açıġ "1. acı tad, 2. ağrı, sancı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe açı- "acımak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

acı|mak

Eski Türkçe açı- "1. acılaşmak, ekşimek, 2. canı yanmak" fiilinden evrilmiştir.