aldan|mak

albinos

Fransızca albinos "doğuştan saçları ak olan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince albus "beyaz" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂elbʰ- (*albʰ-) biçiminden evrilmiştir.

albüm

Fransızca album "boş yapraklardan oluşan kitap, ciltli defter" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince album "beyaz şey, beyaz kâğıt, boş sayfa" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince albus "beyaz" sözcüğünün nötrüdür.

albümin

Fransızca albumine "yumurta akında bulunan bir protein" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince albumen "ak madde, yumurta akı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince albus "beyaz" sözcüğünden +men ekiyle türetilmiştir.

alçak

Eski Türkçe alçak "uysal, yumuşak, hakir, yavaş" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Oğuzca aşak "dağ dibi, aşağı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

alçı

Orta Türkçe alçu "sıva yapımında kullanılan ak toprak, talk" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aşu "boya yapımında kullanılan kızıl toprak" sözcüğünden evrilmiştir.

aldan|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol yaġnı aldādı [[düşmanı hile ile kandırdı]] Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
aldandı: uχiḏa [kandırıldı]

Köken

Eski Türkçe alda- "aldatmak, kandırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +In- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe al "hile" sözcüğünden Eski Türkçe +dA- ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Eski Türkçe al- fiilinden al- > *alt > alta- derivasyonu düşünülebilir. Karş. Arapça aχaḏa "aldı", pass. uχiḏa "aldandı". Buna karşılık ▪ Doerfer, Türk. und Mong. Elementen im Neupersisch sf. 2.533, ▪ Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 133, ▪ Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation sf. OTWF II.455.

Benzer sözcükler

aldangıç, aldanık, aldatmak, aldatılmak, aldatmaca


04.10.2017
aldehit

Fransızca aldéhyde veya İngilizce aldehyde "alkollerden elde edilen bir kimyasal madde sınıfı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Yeni Latince alcool dehydrogenatus "suyu alınmış alkol" deyiminden türetilmiştir.

aldente

İtalyanca al dente "«dişe gelir», az pişmiş makarnayı tarif eden bir söz" deyiminden alıntıdır. İtalyanca deyim İtalyanca dente "diş" sözcüğünden à+ önekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen dens, dent- sözcüğünden evrilmiştir.

aldır|mak

Orta Türkçe aldur- sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Türkçe sözcük Eski Türkçe altız- "yakalatmak, almasına neden olmak" fiili ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Türkçe al- fiilinden Eski Türkçe +tUr- ekiyle türetilmiştir.

ale+

Arapça ˁlw kökünden gelen ˁalā عَلَى z "üzeri, üst, üzere (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalā عَلَا z "yüksek idi, üstte idi, yüzdü" fiilinden türetilmiştir.

alegori

Fransızca allégorie "simgesel anlatı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca allēgoría αλληγορία z "başka türlü söyleme, başka şey ima etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca állos άλλος z "başka" (NOT: Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂el- (*al-) "öte, başka" biçiminden evrilmiştir. ) ve Eski Yunanca agoreúō αγορεύω z "konuşmak, söylemek" sözcüklerinin bileşiğidir.