alegori

aldan|mak

Eski Türkçe alda- "aldatmak, kandırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +In- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe al "hile" sözcüğünden Eski Türkçe +dA- ekiyle türetilmiştir.

aldehit

Fransızca aldéhyde veya İngilizce aldehyde "alkollerden elde edilen bir kimyasal madde sınıfı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Yeni Latince alcool dehydrogenatus "suyu alınmış alkol" deyiminden türetilmiştir.

aldente

İtalyanca al dente "«dişe gelir», az pişmiş makarnayı tarif eden bir söz" deyiminden alıntıdır. İtalyanca deyim İtalyanca dente "diş" sözcüğünden à+ önekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen dens, dent- sözcüğünden evrilmiştir.

aldır|mak

Orta Türkçe aldur- sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Türkçe sözcük Eski Türkçe altız- "yakalatmak, almasına neden olmak" fiili ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Türkçe al- fiilinden Eski Türkçe +tUr- ekiyle türetilmiştir.

ale+

Arapça ˁlw kökünden gelen ˁalā عَلَى z "üzeri, üst, üzere (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalā عَلَا z "yüksek idi, üstte idi, yüzdü" fiilinden türetilmiştir.

alegori
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hüseyin Rahmi Gürpınar, Kokotlar Mektebi, 1927]
Sergüzeştimi ‘alegorik’ bir piyes gibi derleyip toplamaya mecburum

Köken

Fransızca allégorie "simgesel anlatı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca allēgoría αλληγορία z "başka türlü söyleme, başka şey ima etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca állos άλλος z "başka" (NOT: Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂el- (*al-) "öte, başka" biçiminden evrilmiştir. ) ve Eski Yunanca agoreúō αγορεύω z "konuşmak, söylemek" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için alias, agora maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Yunanca állos sıfatıyla yapılan bileşiklere örnek: alofon (başka telaffuz), alomorf (farklı biçim), alometri (faklı hızla büyüme), alotropi (başka hale dönüşme), alozom (dişi ve erkekte farklı olan kromozom).

Benzer sözcükler

alegorik, alegorize

Bu maddeye gönderenler

alerji (hipoalerjenik), alotropi, paralaks, paralel


07.12.2015
alelade

Arapça ˁalā'l-ˁāda(t) عَلَى العادة z "adet üzere, alışılmış surette" sözcüğünden alıntıdır.

alem

Arapça ˁlm kökünden gelen ˁalam علم z "simge, işaret, belirti, sancak, bayrak" sözcüğünden alıntıdır.

âlem

Arapça ˁlm kökünden gelen ˁālam عالم z "dünya, kâinat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁālam עלם z "devir, çağ, şimdiki dünya, evren (Yunanca aiōn karşılığı)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice ˁōlām עולם z "devir, çağ, şimdiki dünya" sözcüğü ile eş kökenlidir.

alemdar

Farsça ˁalamdār "sancak taşıyan, sancaktar" sözcüğünden alıntıdır.

âlemîn

Arapça ˁālamīn عالمين z "âlemlerin (genitiv çoğul)" sözcüğünden alıntıdır.