alet

âlemîn

Arapça ˁālamīn عالمين z "âlemlerin (genitiv çoğul)" sözcüğünden alıntıdır.

alengirli

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

aleni

Arapça ˁalanī علنى z "gizli olmayan, açık ve aşikâr olan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁln kökünden gelen ˁalan علن z "açık ve aşikâr olma" sözcüğünün nisbet halidir. Bu sözcük Arapça ˁalana علن z "açığa çıktı, aşikâr oldu" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

alerji

Fransızca allergie "vücudun bir dış etkene verdiği normal dışı tepki" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince allergia sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1905 Clemens von Pirquet, Avst. hekim.) Bu sözcük Eski Yunanca állos άλλος z "başka, farklı" ve Eski Yunanca érgon έργον z "iş, çalışma" sözcüklerinin bileşiğidir.

alesta

İtalyanca allesta "hazır" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca allestire "(bir şeye) hazır etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük İtalyanca lesto "hazır" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

alet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
āleti yok kimse ne iş başara

Köken

Arapça Awl kökünden gelen āla(t) آلة z "düzen, düzenek, araç" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça āla آل z "döndü, geri döndü, geri geldi" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

Ek açıklama

Arapça sözcüğün nihai anlamı “dönen şey,” belki “çömlekçi çarkı” olmalıdır.

Benzer sözcükler

alet edevat, alet olmak, aletli jimnastik

Bu maddeye gönderenler

alicengiz, evvel (cemaziyülevvel), meal, tevil


14.08.2015
alev

Türkiye Türkçesi yalabı veya alabı veya alav veya yalav "parıltı, alev" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yal- "yanmak" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

Alevi

Arapça ˁalawī علوى z "Ali'ye mensup olan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük ˁlw kökünden gelen ˁAlī "Ali b. Ebi Talib, İslam peygamberinin damadı" sözcüğünün nisbet halidir.

aleyh

Arapça ˁly kökünden gelen ˁalayhi عَلَيْهِ z "onun üzerine" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalā عَلَا z "üzere, ile, karşı, gibi" ve Arapça hu "üçüncü tekil eril şahıs iyelik eki" sözcüklerinin bileşiğidir.

aleyhisselam

Arapça ˁalayhi's-salām عليهِ السلام z "«barış onun üzerine», selam sözü" sözcüğünden alıntıdır.

aleyküm

Arapça ˁalaykum عليكم z "üzerinize, üzerinizde" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalā "üzeri, üstü" sözcüğünden türetilmiştir.