alkali

alimallah

Arapça ˁalama Allāhu "Allah bilir" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça ˁalama علم z "bildi" ve Arapça Allāh الله z sözcüklerinin bileşiğidir.

alinazik

Arapça ˁala'n-naizak عل النيزك z "şişte pişirilen yemek, şiş kebap" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça naizak نَيْزَك z "şiş, mızrak" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen nīzag sözcüğünden alıntıdır.

aliterasyon

Fransızca allitération "ses benzeşmesi, aynı sesi içeren sözcüklerle yapılan söz sanatı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince littera "harf" sözcüğünden ad+ önekiyle türetilmiştir.

alizarin

Fransızca alizarine "kırmızı kök boya" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: y. 1830 Robiquet, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Fransızca alizari "kök boya hammaddesi" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Arapça al-ˁuṣāra(t) العصارة z "öz suyu, usare" sözcüğünden alıntıdır.

alize

Fransızca alizé "tropik bölgelerde esen bir mevsim rüzgârı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca lis "yumuşak, uygun (rüzgâr)" sözcüğünden à+ önekiyle türetilmiştir.

alkali
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Takvim-i Vekayi - gazete, 1835 yılından önce]
alkaloit [ Kadro (aylık dergi), 1932]
Afyon, ya da alkaloit mürekkebatı istihsal eden fabrikalar

Köken

Fransızca ve İngilizce alkali "bir kimya terimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça ḳlw kökünden gelen al-ḳalī القلى z "kostik soda, sodyum hidroksit" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça ḳalā قلا z "yaktı, kızarttı" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için el+, kalcı maddelerine bakınız.

Benzer sözcükler

alkalik, alkalimetre, alkaloit, alkil


21.07.2018
alkış

Eski Türkçe alkış "övgü, kutsama" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe alka- "övmek, kutsamak" fiilinden Eski Türkçe +Iş ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *alık "meftun, tutkun?" biçiminden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

alkol

Fransızca alcool "mayalı içkilerden damıtma yoluyla elde edilen kimyasal madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca aynı anlama gelen alcol sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça kḥl kökünden gelen al-kuḥl الكحل z "göze sürülen sürme, antimon veya kurşun sülfat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kaḥala كحل z "karardı" fiilinden türetilmiştir.

Allah

Arapça Alh kökünden gelen allāh الله z "bir tanrı adı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice Alh kökünden gelen aynı anlama gelen elah, ēlāhā אֶלָהּ, אֵלַהּ z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice eloah אֶלוֹהּ z "Tevrat tanrısının adlarından biri" sözcüğünden alıntıdır. İbranice sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice Al kökünden gelen el אֶל z "tanrı, özellikle Kenan halkının tanrısı" sözcüğünden türetilmiştir. İbranice sözcük Akatça ilu "bir tanrı adı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

allak bullak

Türkiye Türkçesi alaca bulaca "karışık, bulaşık" deyimi ile eş kökenlidir.

allame

Arapça ˁlm kökünden gelen ˁallāma(t) علّامة z "çok bilen, çok alim, en alim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁalama عَلَمَ z "bildi" fiilinin faˁˁāla(t) vezninde meslek adııdır.