altmış

alternatör

Fransızca alternateur "alternatif akım üreten cihaz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca alterner fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir.

altes

Fransızca altesse "prens rütbesindeki kişilere hitap şekli" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca altezza "yükseklik, yücelik" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca alto "yüksek" sözcüğünden türetilmiştir.

altı

Eski Türkçe altı "6" sözcüğünden evrilmiştir.

altın

Eski Türkçe aynı anlama gelen altūn sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen altan sözcüğü ile eş kökenlidir.

altimetre

Fransızca altimètre "yükseklik ölçme cihazı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince altus "yüksek" ve Eski Yunanca métron μέτρον z "ölçü" sözcüklerinin bileşiğidir.

altmış
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Yenisey yazıtları, 800 yılından önce]
tokuz altmış er [elli dokuz kişi]

Köken

Eski Türkçe altmış "60" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe altı sözcüğünden Eski Türkçe +mIş ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için altı maddesine bakınız.

Ek açıklama

+mIş eki, sıra sayıları yapan +Inç < *+mInç ekinin ses değişimine uğramış biçimidir. Çuvaşça ve Volga Bulgarcasının kaynağı olan Türk lehçesinde *altıminş "altıncı", yētiminş "yedinci" anlamındadır ( ▪ András Róna-Tas, Árpád Berta, West Old Turkic sf. 1165).

Benzer sözcükler

altmışar, altmışıncı, altmışlık


14.12.2015
alto

İtalyanca alto "1. yüksek, 2. müzikte yüksek perdeden erkek sesi, tenor (esk.), 3. pes perdeden kadın sesi (16. yy), buna eşdeğer perde" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince altus "boy atmış, yüksek" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince alescere "büyümek, yetişmek, beslenmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂él- (*ál-) "(bitki veya canlı) yetişmek, büyümek, boy atmak" biçiminden türetilmiştir.

altruizm

İngilizce altruism "diğerkâmlık, başkasını gözetme, bencillik zıddı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen altruisme sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1852 Auguste Comte, Fr. filozof.) Bu sözcük Fransızca autrui "(hukukta) üçüncü kişi, başkası" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince alteri huic "bu başkasına" deyiminden alıntıdır. Latince deyim Latince alter "başka" sözcüğünden türetilmiştir.

alüminyum

Yeni Latince aluminium "bir metal" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1808 Sir Humphrey Davy, İng. kimyacı.) Latince sözcük Latince alumen "şap" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

alüvyon

Fransızca alluvion "akarsuyun getirdiği kumlu toprak, dere mili" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen alluvium sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince alluere "suyla sürüklenmek" fiilinden +ium ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince luere "su akmak, ve akıtmak yıkamak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

alyans

Fransızca alliance "1. ittifak, 2. nikâh yüzüğü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca allier "bağdaşmak, bağdaştırmak, ittifak etmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen alligare fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince ligare "bağlamak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.