ampul

amortisör

Fransızca amortisseur "söndüren, tüketen, etkisini gideren, otomobilde sarsıntı emici tertibat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca amortir, amortiss- "öldürmek, tüketmek, itfa etmek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir.

amper

Fransızca ampère "elektrik birimi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1881 Paris Elektrik Kongresi.) Fransızca sözcük André-Marie Ampère "Fransız fizikçi (1775-1836)" özel adından türetilmiştir.

ampir

Fransızca empire "1. imparatorluk, 2. Fransa'da Birinci İmparatorluk (1804-1815) dönemi ve bu döneme özgü mobilya stili" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince imperium "komutanlık, imparatorluk" sözcüğünden evrilmiştir.

ampirik

Fransızca empirique "deney ve gözleme dayanan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca empeirikós εμπειρικός z "teoriye değil deneye dayanmayı savunan bir tıp ekolü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca empeiría εμπειρία z "deneyim" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca peiráō πειράω z "denemek, teşebbüs etmek" fiilinden en+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-ih₂ (*per-ī) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "sınamak, tehlikeye girmek veya sokmak" kökünden türetilmiştir.

amplifikatör

Fransızca amplificateur "ses yükseltici" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince amplificator "genişletici" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince amplificare "genişetmek, bollaştırmak, büyütmek" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince amplus "bol, büyük" ve Latince facere, fact- "yapmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

ampul
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
ampul: Bir elektrik dalgasının naklini ihtiva eden camdan kap.

Köken

Fransızca ampoule "şişecik, cam tüp, ampul" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince ampulla sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince ampora "testi" sözcüğünün küçültme halidir. Latince sözcük Eski Yunanca amphoreús αμφορεύς z sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için amfora maddesine bakınız.


18.08.2011
ampüte

Fransızca amputer "budamak, kol ve bacak kesmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince amputare "budamak" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince putare "1. budamak, biçmek, 2. saymak, sanmak, düşünmek" fiilinden ambi+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pu-tó-s "kesik" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pewH- (*pew-) "biçmek, bıçak vurmak" kökünden türetilmiştir.

amq

Türkiye Türkçesi amına koyim deyiminden türetilmiştir.

amut

Arapça ˁmd kökünden gelen ˁamūd عَمُود z "direk, sütun, dikilitaş" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça ˁamada عَمَدَ z "dikti, ayağa kaldırdı" fiili ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice ˁammūd עַמּוד z "direk, sütun" sözcüğünden alıntıdır. Aramice/Süryanice sözcük Aramice/Süryanice ˁamad עַמַד z "durmak" fiilinden türetilmiştir.

amyant

Fransızca amiante "ateşten etkilenmeyen bir mineral" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca amiántos αμιάντος z "«lekesiz, lekelenmez», ateşten etkilenmeyen bir mineral" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca miaínō μιαίνω z "lekelemek" fiilinden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

an

Arapça Awn kökünden gelen ān آن z "şimdiki zaman, geçmişle gelecek arasındaki süre" sözcüğünden alıntıdır.