anakent

anadut

Yeni Yunanca anadótion αναδότιον z "kaldıraç, ot kaldırma çatalı, yaba" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca anadínō αναδίνω z "yukarı vermek, kaldırmak" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir.

anafilaksi

Fransızca anaphylaxie veya İngilizce anaphylaxy "dokuların yabancı maddeye aşırı hassasiyeti" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1902 Portier & Rachet, Fr. biyologlar.) Bu sözcük Eski Yunanca phýlaksis φύλαξις z "koruma, korunma" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca phýlazō φύλαζω z "beklemek, korumak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir.

anafor

Yeni Yunanca anafóri(on) αναφόρι z "gelgit, zıt akım" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca anaphorá αναφορά z "geri gitme, geri taşıma, kalkma, kaldırma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anaphérō αναφέρω z "geri getirmek, yukarı kaldırmak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Eski Yunanca phérō φέρω z "getirmek, taşımak, ürün vermek" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" biçiminden evrilmiştir.

anagram

Fransızca anagramme "bir kelimedeki harflerin yerini değiştirerek yeni kelime yapma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anagrammatismós αναγραμματισμός z sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca grámma γράμμα z "harf, yazım" sözcüğünden ana+ önekiyle türetilmiştir.

anahtar

Yeni Yunanca aniχtḗrion ανοιχτήριον z "açkı, açacak" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen anoíktḗr ανοίκτήρ z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca anoígō ανοίγω z "açmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca aynı anlama gelen oígō οίγω z fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.

anakent
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"metropol" [ Milliyet - gazete, 1973]
Metropol: anakent, bir ülkenin başlıca kenti.

Daha fazla bilgi için ana, kent1 maddelerine bakınız.

Ek açıklama

metropol < Eski Yunanca mētrópolis "ana-kent" çevirisidir.


15.11.2019
anakonda

İngilizce anaconda "bir yılan türü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Sinhali (Sri Lanka) dilinde henakandaya "«kırbaç yılanı»" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

anakronik

Fransızca anachronique "1. eski zamana ait bir anlatım veya tasvire yeni zamana ait unsurlar katan, 2. çağın gerisinde kalmış, modern olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca χrónos χρόνος z "zaman, çağ" sözcüğünden ana+ önekiyle türetilmiştir.

analfabetizm

Fransızca analphabétisme "okuryazar olmama" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca alphabet "alfabe" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

analiz

Fransızca analyse, analyt- "çözümleme, ayrıştırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen análysis ανάλυσις z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca analúō αναλύω z "ayrışmak, ayrıştırmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca lúō λύω z "çözmek" fiilinden ana+ önekiyle türetilmiştir.

analjezi

Fransızca analgésie "uyuşturma, acı duygusunu giderme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca algaisía αλγαισία z "acı duyma" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca álgos άλγος z "acı" ve Eski Yunanca aisthánō αισθάνω z "duymak, hissetmek" sözcüklerinin bileşiğidir.