anlak

anket

Fransızca enquête "her türlü soruşturma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen inquaesta sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince inquirere, inquaest- "araştırmak, soruşturmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötr çoğuludur. Latince fiil Latince quaerere, quaest- "sormak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

ankiloz

Fransızca ankylose "tıpta eklem kireçlenmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ankýlōsis αγκύλωσις z "bükülme" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: MS 2. yy Galenus, Yun. tabip (y. 129 - y.200).) Bu sözcük Eski Yunanca ankýlō αγκύλω z "kıvırmak, bükmek" fiilinden +osis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂eng-ulo-s (*ang-ulo-s) biçiminden alıntıdır.

ankraj

Fransızca ancrage "demirleme, çapa atma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca ancre "gemi demiri, çapa" sözcüğünden +age ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen ancora sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ánkyra άγκυρα z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eng-ulo-s (*ang-ulo-s) "bükük şey, kanca, çengel" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eng- (*ang-) "bükmek, kıvırmak" kökünden türetilmiştir.

anksiyete

Fransızca anxiété "sıkıntı, endişe, sebepsiz korku" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen anxietas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince angere, anx- "sıkmak, daraltmak, boğmak" fiilinden +itas ekiyle türetilmiştir.

anla|mak

Oğuzca aŋla- "ayırt etmek, idrak etmek, hatırlamak" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe "ayrım" sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

anlak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Türkçe: "idrak yeteneği" [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
anlak = Müdrike Çağatayca: [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
aŋglak: Intelligence

Köken

Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi aŋla- fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için anla- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Çağatayca sözlüklerde keşfedilip Yeni Türkçeye katılan sözcüklerdendir.


02.09.2017
anlam

Türkiye Türkçesi anla- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

anlat|mak

Oğuzca aŋla- "fehmetmek, idrak etmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +It- ekiyle türetilmiştir.

anlatı

Türkiye Türkçesi anlat- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

anne

Türkiye Türkçesi ana çocuk sözü ile eş kökenlidir.

anofel

Fransızca anophèle "sıtmaya neden olan sivrisinek türü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca anophelḗs ανοφελής z "zayıflatan, kurutan" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1818 J. W. Meigen, Alm. biyolog.) Bu sözcük Eski Yunanca ophelḗs οφελής z sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ophéllō οφέλλω z "güçlendirmek, kan ve can vermek, beslemek, yaramak" fiilinden türetilmiştir.