anlam

ankiloz

Fransızca ankylose "tıpta eklem kireçlenmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ankýlōsis αγκύλωσις z "bükülme" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: MS 2. yy Galenus, Yun. tabip (y. 129 - y.200).) Bu sözcük Eski Yunanca ankýlō αγκύλω z "kıvırmak, bükmek" fiilinden +osis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂eng-ulo-s (*ang-ulo-s) biçiminden alıntıdır.

ankraj

Fransızca ancrage "demirleme, çapa atma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca ancre "gemi demiri, çapa" sözcüğünden +age ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen ancora sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ánkyra άγκυρα z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eng-ulo-s (*ang-ulo-s) "bükük şey, kanca, çengel" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂eng- (*ang-) "bükmek, kıvırmak" kökünden türetilmiştir.

anksiyete

Fransızca anxiété "sıkıntı, endişe, sebepsiz korku" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen anxietas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince angere, anx- "sıkmak, daraltmak, boğmak" fiilinden +itas ekiyle türetilmiştir.

anla|mak

Oğuzca aŋla- "ayırt etmek, idrak etmek" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe veya "ayrım" sözcüğünden Eski Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

anlak

Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi aŋla- fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

anlam
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Türk Dilini Tedkik Cemiyeti, Tarama Dergisi, 1934]
Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
anlam = Mana, meal, mazmun, müddea, fehva, medlûl, mantuk

Köken

Türkiye Türkçesi anla- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için anla- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Besim Atalay'ın aktardığına göre Dil Devrimi döneminde Konya'nın "bazı köylerinden" derlenmiş sözcüktür (Bir Doçentin Türkçe Okutuşu ve Münakaşalarımız, 1940).

Benzer sözcükler

anlamdaş, anlamlandırmak, anlamlı, anlamsız, anlamsızlaşmak, anlamsızlaştırmak


05.02.2018
anlat|mak

Eski Türkçe aŋla- fiilinden Türkiye Türkçesinde +It- ekiyle türetilmiştir.

anlatı

Türkiye Türkçesi anlat- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

anne

Türkiye Türkçesi ana çocuk sözü ile eş kökenlidir.

anofel

Fransızca anophèle "sıtmaya neden olan sivrisinek türü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca anophelḗs ανοφελής z "zayıflatan, kurutan" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1818 J. W. Meigen, Alm. biyolog.) Bu sözcük Eski Yunanca ophelḗs οφελής z sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ophéllō οφέλλω z "güçlendirmek, kan ve can vermek, beslemek, yaramak" fiilinden türetilmiştir.

anomali

Fransızca anomalie "uyumsuzluk, sıra dışılık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰomalós ὁμαλός z "bir örnek, tekdüze, sıradan, düzenli" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ʰómos ὅμος z "aynı, eş, bir örnek" sözcüğünden türetilmiştir.