arkebüz

ark2

Fransızca arc "kemer, yay, kavis" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen arcus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂erku-s (*arku-s) "(ok ve) yay" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂erkʷo- (*arkʷo-) biçiminden evrilmiştir.

arka

Eski Türkçe arka "1. art, sırt, 2. yar, dost" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe art sözcüğünden Eski Türkçe +kA ekiyle türetilmiştir.

arkadaş

Türkiye Türkçesi arka sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +dAş ekiyle türetilmiştir.

arkaik

Fransızca archaïque "en eskiye ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca arχaïkós αρχαïκός z "en eskiye ait, ilkel" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca árχaîos άρχαῖος z "ilk, en eski (sıfat)" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca arχḗ αρχή z "başlangıç (isim)" sözcüğünden türetilmiştir.

arkat

Fransızca ve İngilizce arcade "kemerli geçit, revak" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince arcata "kemerli" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince arcus "kemer" sözcüğünün dişilidir.

arkebüz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1939]
Bir buçuk saat oklara ve arkebüz ateşlerine maruz kalmıştı.

Köken

Fransızca arquebuse "bir tür eski ateşli silah" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca Hakenbüchse "«çengel hazne», bir tür eski ateşli silah" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Almanca Haken "çengel" ve Almanca Büchse "kutu, hazne, barut yatağı" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Almanca sözcük Latince buxa "kutu" sözcüğünden alıntıdır. )

Daha fazla bilgi için pusula maddesine bakınız.


14.01.2015
arkeoloji

Fransızca archéologie "eski şeyler bilimi, antik harabeler uzmanlığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince archaeologia "eski zaman efsaneleri uzmanlığı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen arχaiología αρχαιολογία z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca arχaîos αρχαῖος z "eski, kadim" ve Eski Yunanca logía λογία z sözcüklerinin bileşiğidir.

arketip

İngilizce archetype "prototip, Jung psikolojisinde bir kavram" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca arχétypos ἀρχέτυπος z "model, ilk nümune" sözcüğünden alıntıdır.

arktik

Fransızca arctique "Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca arktikós αρκτικός z "«ayısal», Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca árktos άρκτος z "ayı, Küçük Ayı, Kutup Yıldızı" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ŕ̥tḱo-s (*aŕ̥tḱo-s) "ayı" biçiminden evrilmiştir.

arma

Fransızca armes "1. silahlar, donanımlar, 2. bir askeri birlik veya kurumun simgesi olan zırh şeklinde işaret" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca arme "gereç, donanım, silah, zırh" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen arma sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂(e)r-mo-s (*ar-mo-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

armada

İspanyolca armada "donanma" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca armar "donatmak, (ordu veya gemi) silahlandırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Latince arma "savaş donanımı, silah, zırh" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.