armağan

arketip

İngilizce archetype "prototip, Jung psikolojisinde bir kavram" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca arχétypos ἀρχέτυπος z "model, ilk nümune" sözcüğünden alıntıdır.

arktik

Fransızca arctique "Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca arktikós αρκτικός z "«ayısal», Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca árktos άρκτος z "ayı, Küçük Ayı, Kutup Yıldızı" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ŕ̥tḱo-s (*aŕ̥tḱo-s) "ayı" biçiminden evrilmiştir.

arma

Fransızca armes "1. silahlar, donanımlar, 2. bir askeri birlik veya kurumun simgesi olan zırh şeklinde işaret" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca arme "gereç, donanım, silah, zırh" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen arma sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂(e)r-mo-s (*ar-mo-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

armada

İspanyolca armada "donanma" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca armar "donatmak, (ordu veya gemi) silahlandırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Latince arma "savaş donanımı, silah, zırh" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

armadillo

İngilizce armadillo "Amerika kıtasına özgü zırhlı memeli" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İspanyolca armadillo "«küçük zırhlı», Amerika kıtasına özgü zırhlı memeli" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca armado "zırhlı" sözcüğünün küçültme halidir.

armağan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
armaġan [[Başarılı bir seferden dönen birinin yakınlarına verdiği hediye - Oğuzca. yarmaġan biçiminde değişik bir sesletimi vardır ve bu daha doğrudur.]]

Köken

Oğuzca armağan veya yarmakan "doyumluk, peşkeş" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe yarmak "para" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

Kaşgarlı sözcüğün Oğuzca olduğunu belirtir. Eski Türkçe yarmak sözcüğünün etimolojisi ve +An ekinin mahiyeti açık değildir. ▪ Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 232 İrani bir alıntı olasılığı üzerinde durur.


02.03.2015
armatör

Venedikçe armadòr veya Fransızca armateur "gemi donatan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince armare "donatmak, teçhiz etmek" fiilinden evrilmiştir.

armatür

Fransızca armature "donanım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca armer "donatmak" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.

armoni

Fransızca harmonie "ahenk, ses uyumu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰarmonía ἁρμονία z "uyum, birlik" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰarmós ἁρμός z "1. eklem, özellikle omuz eklemi, 2. uyum" sözcüğünden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂r̥-mó-s (*ar̥-mó-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek, eklemlenmek" kökünden türetilmiştir.

armonika

İngilizce harmonica "körüklü bir çalgı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1762 Benjamin Franklin, Amer. bilim adamı.) İngilizce sözcük Eski Yunanca ʰarmonikós ἁρμονικός z "uyumlu" sözcüğünden türetilmiştir.

armut

Eski Türkçe mrut veya amrut veya armut "armut" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Farsça aynı anlama gelen amrūd أمرود z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ūrmōd sözcüğünden evrilmiştir.