arma

arkat

Fransızca ve İngilizce arcade "kemerli geçit, revak" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince arcata "kemerli" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince arcus "kemer" sözcüğünün dişilidir.

arkebüz

Fransızca arquebuse "bir tür eski ateşli silah" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca Hakenbüchse "«çengel hazne», bir tür eski ateşli silah" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Almanca Haken "çengel" ve Almanca Büchse "kutu, hazne, barut yatağı" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Almanca sözcük Latince buxa "kutu" sözcüğünden alıntıdır. )

arkeoloji

Fransızca archéologie "eski şeyler bilimi, antik harabeler uzmanlığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince archaeologia "eski zaman efsaneleri uzmanlığı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen arχaiología αρχαιολογία z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca arχaîos αρχαῖος z "eski, kadim" ve Eski Yunanca logía λογία z sözcüklerinin bileşiğidir.

arketip

İngilizce archetype "prototip, Jung psikolojisinde bir kavram" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca arχétypos ἀρχέτυπος z "model, ilk nümune" sözcüğünden alıntıdır.

arktik

Fransızca arctique "Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca arktikós αρκτικός z "«ayısal», Kuzey kutbuna ait" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca árktos άρκτος z "ayı, Küçük Ayı, Kutup Yıldızı" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ŕ̥tḱo-s (*aŕ̥tḱo-s) "ayı" biçiminden evrilmiştir.

arma
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Takvim-i Vekayi - gazete, 1835 yılından önce]
[ Terakki - gazete, 1868]
derhāl sefārethane kapısı bālāsında bulunan arma-i Osmānīyi indirip

Köken

Fransızca armes "1. silahlar, donanımlar, 2. bir askeri birlik veya kurumun simgesi olan zırh şeklinde işaret" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca arme "gereç, donanım, silah, zırh" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen arma sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂(e)r-mo-s (*ar-mo-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Geç Osmanlı kullanımında çeleng sözcüğünün karşılığı olan Fransızca tabir popülerlik kazanmıştır. • Aynı HAvr kökten Latince artus "eklem", ars, art- "sanat, beceri", Eski Yunanca ʰarmós "uyum", áristos "en uygun", árthron "eklem", Avesta (Zend) dilinde arəthna "dirsek".


03.08.2015
armada

İspanyolca armada "donanma" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca armar "donatmak, (ordu veya gemi) silahlandırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Latince arma "savaş donanımı, silah, zırh" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

armadillo

İngilizce armadillo "Amerika kıtasına özgü zırhlı memeli" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İspanyolca armadillo "«küçük zırhlı», Amerika kıtasına özgü zırhlı memeli" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca armado "zırhlı" sözcüğünün küçültme halidir.

armağan

Oğuzca armağan veya yarmakan "doyumluk, peşkeş" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe yarmak "para" sözcüğü ile eş kökenlidir.

armatör

Venedikçe armadòr veya Fransızca armateur "gemi donatan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince armare "donatmak, teçhiz etmek" fiilinden evrilmiştir.

armatür

Fransızca armature "donanım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca armer "donatmak" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.