artikel

arter

Fransızca artère "damar, özellikle atardamar" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca artēría αρτηρία z "atardamar" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca artēr αρτήρ z "kaldıran" sözcüğünden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca aeírō αείρω z "kaldırmak, yukarı çıkarmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir.

arterioskleroz

Fransızca artériosclérose "damar sertleşmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca artēría αρτηρία z "atardamar" ve Eski Yunanca sklērósis σκληρόςις z "sertleşme" sözcüklerinin bileşiğidir.

artezyen

Fransızca artésien "Fransa'nın Artois bölgesinde Bélidor (1698-1761) tarafından geliştirilen kuyu türü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Artois "Kuzey Fransa'da bir bölge" özel adından türetilmiştir.

artı

Türkiye Türkçesi art- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

artık

Eski Türkçe artuk "fazla" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe art- "çoğalmak, büyümek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

artikel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"bazı Avrupa dillerinde belirteç, harf-i tarif" [ Hürriyet - gazete, 2004]
Fransızca anlamına ‘Français’ erildir yani artikel alır: Le Français.

Köken

Almanca Artikel "1. edat, parçacık, gramerde belirteç, 2. nesne, edevat, ticari meta" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Latince articulus "eklemcik" sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için artiküle maddesine bakınız.

Ek açıklama

Fransızcadan alınan artikl biçimine 20. yy'ın ilk yarısında bazı Türkçe metinlerde rastlanır. Almanca biçim 21. yy başlarından itibaren tercih edilmiştir.


14.01.2015
artiküle

Fransızca articuler "birbirine eklemek, eklemlemek, madde madde saymak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince aynı anlama gelen articulare fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince articulus "eklemcik, madde" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Latince artus "eklem" sözcüğünün küçültme halidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂r̥-tó-s (*ar̥-tó-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

artist

Fransızca artiste "sanatçı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca art "sanat" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince ars, art- "el becerisi, hüner, sanat" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂r-̥tí-s (*ar-̥tí-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

artrit

Fransızca arthrite "eklem iltihabı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca árthron άρθρον z "eklem" sözcüğünden +itis ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ér-dʰro-m biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "eklenmek, uymak" kökünden türetilmiştir.

arus

Arapça ˁrs kökünden gelen ˁarūs عروس z "gelin veya damat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁrş kökünden gelen ˀarūş ארוש z "gelin" sözcüğü ile eş kökenlidir.

aruz

Arapça ˁrḍ kökünden gelen ˁarūḍ عروض z "1. kesen, önüne çıkan, 2. Arap şiirinde her beytin birinci mısraının son hecesi, şiir vezni" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaraḍa عَرَضَ z "yoluna çıktı, önünü kesti" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır.