arz1

artist

Fransızca artiste "sanatçı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca art "sanat" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince ars, art- "el becerisi, hüner, sanat" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂r-̥tí-s (*ar-̥tí-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "uymak, eklenmek" kökünden türetilmiştir.

artrit

Fransızca arthrite "eklem iltihabı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca árthron άρθρον z "eklem" sözcüğünden +itis ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ér-dʰro-m biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "eklenmek, uymak" kökünden türetilmiştir.

arus

Arapça ˁrs kökünden gelen ˁarūs عروس z "gelin veya damat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˁrş kökünden gelen ˀarūş ארוש z "gelin" sözcüğü ile eş kökenlidir.

aruz

Arapça ˁrḍ kökünden gelen ˁarūḍ عروض z "1. kesen, önüne çıkan, 2. Arap şiirinde her beytin birinci mısraının son hecesi, şiir vezni" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaraḍa عَرَضَ z "yoluna çıktı, önünü kesti" fiilinin faˁūl vezninde ismi mübalağasıdır.

arya

İtalyanca aria "hava, her çeşit şarkı, opera şarkısı" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince aer "1. hava, 2. şarkı" sözcüğünden evrilmiştir.

arz1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"dileme" [ anon., Mukaddimetü'l-Edeb terc., y. 1300]
ḳālini ˁarż idişdiler satıġ ḳılmak uçun "... sunum, dilekçe" [ Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Al-i Osman, 1481 yılından önce]
defterdārlarım χazīne-i āmiremden iki akçayı bilā ˁarż [dilekçesiz] virmege meemūr olsuŋlar "... enlem" [ Seydi Ali Reis, Miratü'l-Memalik, 1557]
zīrā rubˁ-ı meskūnin ṭūli yüz seksen derece ve ḥaṭṭ-ı istivādan ˁarżı altmış altı derecedir

Köken

Arapça ˁrḍ kökünden gelen ˁarḍ عَرْض z "1. sunma, sunum, 2. en, coğrafyada enlem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaraḍa عَرَضَ z "1. sundu, 2. önüne çıktı, enine durdu" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

Ek açıklama

Arapça fiilin aslî anlamı "gidiş yönüne aykırı veya enine durma" olup diğer anlamları derivatiftir. Karş. Eski Türkçe arkuru "aykırı" ve arka- > ara- "dilemek, talep etmek".

Benzer sözcükler

arz etmek, arzı hürmet, halka arz


01.09.2015
arz2

Arapça Arḍ kökünden gelen arḍ أرض z "1. yer, yeryüzü, ülke, 2. en, genişlik" sözcüğünden alıntıdır.

arzu

Farsça ārzū آرزو z "istek, arzu, özellikle cinsel istek" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen āwarzōg veya āwarjōg sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde bərəj-, bərəg "istek, arzu" sözcüğü ile eş kökenlidir.

arzuhal

Arapça ˁarḍ "sunma, arzetme" ve Arapça ḥāl "durum" sözcüklerinin bileşiğidir.

as|mak

Eski Türkçe as- "bir yere takarak sarkıtmak, asmak" fiilinden evrilmiştir.

as1

Fransızca as "iskambilde birli, bir işte başta gelen kimse" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince as "en küçük bakır para birimi" sözcüğünden evrilmiştir.