belediye

bela

Arapça blw/bly kökünden gelen balāˀ بلاء z "başa gelen kötülük ve sıkıntı, sınav" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balā بَلَا z "dert ve kötülük yükledi, sınadı" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça wbl kökünden gelen wabala "yük veya sorumluluk yükledi" fiili ile eş kökenlidir.

belagat

Arapça blġ kökünden gelen balāġa(t) بلاغة z "yetkinlik, özellikle söz söyleme yeteneği, retorik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balaġa بَلَغَ z "ulaştı, yetişti" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

belboy

İngilizce bellboy "otellerde yardımcı eleman, komi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce bell "çan, çıngırak" ve İngilizce boy "oğlan çocuğu" sözcüklerinin bileşiğidir.

belde

Arapça bld kökünden gelen balda(t) بَلْدَة z "şehir, devlet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aynı anlama gelen balad بََلََد z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen politeía πολιτεία z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca pólis πόλεις z "müstahkem yer, kent" sözcüğünden +ia ekiyle türetilmiştir.

bele|mek

Eski Türkçe belē- "1. bulamak, bulaştırmak, çamur veya boya sürmek, 2. kundaklamak" fiilinden evrilmiştir.

belediye
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: daire-i belediye [ Düstur Tertip I.-IV., 1858]
Devāir-i belediyyeden altıncı dāire iˁtibar olunan Beyoğlu ve Galata dāiresinin nizām-ı ˁumūmīsi Yeni Osmanlıca: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
belediye: Şehir idaresi. Belediye meclisi.

Köken

Arapça (umūr) al-baladīya(t) بلدى z "kent işleri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça bld kökünden gelen balad بَلَد z "şehir, devlet" sözcüğünün dişil nisbet halidir.

Daha fazla bilgi için belde maddesine bakınız.

Ek açıklama

İlk daire-i belediyye 1854 idare reformuyla İstanbul'da kuruldu. Yeni Osmanlıca sözcük Fransızca municipalité karşılığı olarak Arapça beled sözcüğünden türetildi.

Benzer sözcükler

belediye başkanı, belediyecilik, belediyeleşmek


16.07.2021
belen

Türkiye Türkçesi beleŋ "yokuş, dağ" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe bél "dağ geçidi" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beler|mek

Türkiye Türkçesi bel bel "gözlerini aşırı ölçüde açarak" deyiminden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

beleş

Arapça bilā şayˀ بلا شيء z "karşılıksız, bedava" deyiminden alıntıdır.

belge

Moğolca belge "resmi alamet, damga" sözcüğü ile eş kökenlidir. Moğolca sözcük Eski Türkçe belgü "işaret, alamet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *bel- "?" biçiminden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

beliğ

Arapça blġ kökünden gelen balīġ بليغ z "yetkin, belagatli" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça balaġa بَلَغَ z "ulaştı, yetişti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.