bit|mek

bisiklet

Fransızca bicyclette "«küçük iki tekerli»" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca bicycle "«iki tekerli», bir velosiped modelinin adı" sözcüğünün küçültme halidir. (İlk kullanımı: 1865 Pierre Lallement, Fr. sanayici.)

bisküvi

Fransızca biscuit "«çifte kavrulmuş», iki kez pişmiş kurabiye" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca bis "iki kez" ve Fransızca cuit "pişmiş" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Fransızca sözcük Fransızca cuire "pişirmek" fiilinden türetilmiştir. ) Fransızca fiil Latince coquere fiilinden evrilmiştir.

bismillah

Arapça b'ismi-llāh بسم الله z "Allah'ın adıyla" sözcüğünden alıntıdır.

bistro

Fransızca bistro "kafe, küçük bar" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Rusça bistro "çabuk" sözcüğünden alıntıdır.

bisturi

Fransızca bistouri "ameliyat bıçağı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca bistorino "keskin küçük bıçak" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca pistorino "Pistoria (mod. Pistoia) kentine ait" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

bit|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Budist metinler, 1000 yılından önce]
alku törlüg küsüşleri kanıp bütüp [türlü çeşitli arzuları tatmin olup yerine gelip] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
bāş bütti [yara iyileşti], anıŋ alımı bütti [onun alacağı kesinleşti], er üni bütti [sesi kısıldı] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
bogday saǵarsen kovra biter[buğday ekersin kovra? biter]. (...) perfectio - bitirmak

Köken

Eski Türkçe büt- "tamamlanmak, bütünlenmek, kemale ermek, olgunlaşmak" fiilinden evrilmiştir.

Ek açıklama

Orijinal fiilin /ü/ sesi Türkiye Türkçesi bütün sözcüğünde korunmuştur.

Benzer sözcükler

bitelge, bitik, bitim, bitimli, bitirmek, iş bitirici, yerden bitme

Bu maddeye gönderenler

biteviye, bitirim, bitiş-, bitki, bitkin, bütün


23.12.2015
bit1

Eski Türkçe bit "hayvan ve bitkilerde yaşayan bir asalak" sözcüğünden evrilmiştir.

bit2

İngilizce bit sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce binary digit "ikili aritmetikte 1 ve 0 rakamları" sözcüğünün kısaltmasıdır. Bu sözcük Geç Latince binarius "ikişerli" sözcüğünden türetilmiştir. Geç Latince sözcük Latince bini "çift, ikişer" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

bitap

Farsça bītāb بى تاب z "hararetsiz, güçsüz" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça "yoksunluk edatı" ve Farsça tāb تاب z "hararet, güç" sözcüklerinin bileşiğidir.

bitaraf

Farsça bīṭaraf بيطرف z "tarafsız" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça "yoksunluk edatı" ve Arapça ṭaraf sözcüklerinin bileşiğidir.

biteviye

Türkiye Türkçesi bitegü veya bitevi "bütün, tamam" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi bit- fiilinden türetilmiştir.