dal|mak

dakik

Ar daḳīḳ دقيق z [#dḳḳ faˁīl sf.] ince, hassas, narin Ar daḳḳa دقّ zufaladı, inceltti

dakika

Ar daḳīḳa(t) دقيقة z [#dḳḳ faˁīlā(t) sf. fem.] 1. partikül, incelik, ayrıntı, nüans, 2. derecenin altmışta biri Ar daḳḳa دقّ zinceltti, küçülttü

daksil

marka Daksil TTü daktilo silgisi [abb.]

daktilo

Fr dactylo [abb.] Fr dactylographe parmakla yazma aygıtı § EYun dáktylos δάκτυλος zparmak EYun graphḗ γραφή zyazı

dal

<< ETü tāl ağaç dalı

dal|mak

ETü: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, <1000]
ögsüz bolup talıp [aklını yitirip çarpılarak? cinnet geçirerek?] ETü: "çarpmak" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
er topıknı aḏrı bile taldı [adam topa çatal dalla vurdu] (...) atlıġ anı talturdı [atlı ona saldırdı] (...) talġan ig [sara hastalığı] KTü: "... gücü tükenmek ... suya dalmak" [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
taldı: taˁiba [[gücü tükendi, yoruldu (Kıpçakça). Türkmen dilinde "suya daldı" (ġaṭasa) anlamında kullanılır.]] Çağ: "... hastalanmak" [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, <1500]
talmak: être malade, fatigué [hasta veya yorgun olmak]; s'évanouir [bayılmak]; s'enfoncer soit dans l'eau soit dans les réflexions [suya veya düşünceye dalmak] TTü: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
suya dalmak

<< ETü tal- 1. çarpılmak, (bir şeye) çarpmak, 2. hastalanmak, özellikle sara veya akıl hastalığına tutulmak, sevdalanmak

Not: Karş. Kırgızca ve Kazakça tal- "bayılmak, çok yorulmak, hasta olmak". TTü ve Çağatayca 14. yy'dan itibaren beliren "düşünceye dalmak" ve "suya dalmak" anlamları derivatiftir.

Benzer sözcükler: daldırmak, daldırma, dalgın, dalınmak, dalıp gitmek, uykuya dalmak

Bu maddeye gönderenler: dalak, dalga (mikrodalga), dalgıç, dalkavuk


22.06.2015
dala|mak

<< OTü tala- (köpek) ısırmak, (ısırgan otu) yakmak

dalak

<< ETü talak 1. sevda, melankoli, 2. bir organ, dalak ETü tal dalak +Ak ≈? ETü tal- 1. çarpılmak, 2. cinnet getirmek, aklını yitirmek (Kaynak: OTWF I.75.)

dalalet

Ar ḍalāla(t) ضلالة z [#ḍll faˁāla(t) msd.] yoldan çıkma, azma, sapma, sapkınlık Ar ḍalla ضَلَّ zsaptı, yanlış yola gitti

dalaş|mak

OTü tala- ısırmak +Iş-

dalga

<< OTü talkaġ/talkan denizde çırpıntı, dalga OTü *talka- çırpınmak, çalkalanmak +I(g) ETü tal- çarpmak, çırpmak