departman

dental

İngilizce dental "dişe ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince aynı anlama gelen dentalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince dens, dent- "diş" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *od-ónt-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃ed-¹ (*od-) "ısırmak" biçiminden evrilmiştir.

denyo

Roma dilinde (Çingenece) denilo özel adından türetilmiştir.

deodoran

Fransızca déodorant veya İngilizce deodorant "koku giderici" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1869 İng.) Bu sözcük Latince odor "koku" sözcüğünden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ód-os biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃ed-² (*od-) "kokmak" kökünden türetilmiştir.

deontoloji

Fransızca déontologie veya İngilizce deontology "ahlaki ödevler kuramı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca deon, deont- δεον z "görev, ödev" sözcüğünden türetilmiştir. (NOT: Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *deh₁- (*dē-) "yapmak, etmek, icra etmek" biçiminden evrilmiştir. )

depar

Fransızca départ "ayrılma, uzaklaşma, harekete geçme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca départir "bir yerden ayrılmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince partiri "ayrılmak, ayrışmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince pars, part- "pay" sözcüğünden türetilmiştir.

departman
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"Fransa'da mülkî idare birimi" [ Cumhuriyet - gazete, 1933]
komün ve departman intihap kollejleri "... idari birim" [ Cumhuriyet - gazete, 1948]
Atletizm ve teknik departman, meşhur Hyde Park civarında

Köken

Fransızca département "bölüm, kısım, özellikle idarede şube" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca départir "bölmek, paylaştırmak" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince pars, part- "pay" sözcüğünden de+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için parti1 maddesine bakınız.


04.12.2014
deplase

Fransızca déplacer "yer değiştirmek, başka yere gitmek veya götürmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Fransızca placer "yerleştirmek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

depo

Fransızca depôt "1. bir yere koyma, saklama, biriktirme, 2. saklanan veya biriken şey, 3. biriktirme yeri, depo" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen depositum sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince deponere "bir yana koymak, saklamak, biriktirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötrüdür. Latince fiil Latince ponere, posit- "koymak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

depozit

Fransızca déposite veya İtalyanca deposito "1. bir yana koyma, saklama, 2. saklanan veya biriken şey" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen depositum sözcüğünden evrilmiştir.

depre|mek

Eski Türkçe tepre- "hareket etmek, kımıldamak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tepiz "oynak, muharrik" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tep- fiilinden Eski Türkçe +Uz ekiyle türetilmiştir.

deprem

Türkiye Türkçesi depre- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.