der|mek

depre|mek

Eski Türkçe tepre- "hareket etmek, kımıldamak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tepiz "oynak, muharrik" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tep- fiilinden Eski Türkçe +Uz ekiyle türetilmiştir.

deprem

Türkiye Türkçesi depre- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

depresyon

Fransızca dépression "1. çukur, çöküntü, 2. ruhsal veya ekonomik çöküntü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince depressio "çukur" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince deprimere "bastırmak, çökertmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince premere, press- "basmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

deprivasyon

Fransızca déprivation veya İngilizce deprivation "mahrumiyet, mahrum etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince deprivare "mahrum etmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince privare "1. ayrı tutmak, bağışık kılmak, 2. mahrum etmek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince privus "ayrık, bağışık" sözcüğü ile eş kökenlidir.

der+

Farsça dar "içinde, arasında (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen andar sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én-tero-s (*én-tero-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) "iç (edat)" biçiminden türetilmiştir.

der|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
tirilip yetmiş er bolmış [toplanıp yetmiş kişi oldu] Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
satığçı erenler térilip içgerü ötüg vérdiler [satıcı adamlar toplanıp içeri dilekçe verdiler] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
térdi (...) térildi (...) térimsindi (...) térindi (...) térişdi (...) térgü [sofra] (...) térig [toplanma] (...) térkek [bohça] (...) térnek [toplantı, dernek] Türkiye Türkçesi: dertop [ Asım Ef., Kamus-ı Muhit terc., y. 1800]
cummāˁ [Ar.]: bir araya gelip dertop olmuş nesneye denir

Köken

Eski Türkçe tér- "toplamak, bir araya getirmek" fiilinden evrilmiştir.

Benzer sözcükler

derilmek, derili, derli toplu, derme çatma, dertop

Bu maddeye gönderenler

dergi, derin, deriş-, derle-, dernek, devşir-, terim, terki


03.10.2018
der1

Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dvara- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dvara- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dvāra sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰwer- "kapı" biçiminden evrilmiştir.

derbeder

Farsça dar ba dar در ب در z "kapı kapı (dolaşan, dilenen), evsiz barksız, dilenci" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden türetilmiştir.

derbent

Farsça ve Orta Farsça darband دربند z "dağda veya yolda geçit, bariyer, set" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dar در z "kapı" ve Farsça ve Orta Farsça band بند z "bağ, düğüm, set" sözcüklerinin bileşiğidir.

derbi

İngilizce derby "önemli spor karşılaşması" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Derby "1778'de 12. Derby Kontu Edward Smith-Stanley tarafından tesis edilen at yarışları" özel adından türetilmiştir.

derç

Arapça drc kökünden gelen darc دَرْج z "1. rulo şeklinde yazılı belge, dürüm, 2. yazma, metin içine ekleme, dürme, araya sokma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adraca أدْرَجَ z "dürdü, rulo yaptı, katladı" fiili ile eş kökenlidir.