der1

deprem

Türkiye Türkçesi depre- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

depresyon

Fransızca dépression "1. çukur, çöküntü, 2. ruhsal veya ekonomik çöküntü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince depressio "çukur" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince deprimere "bastırmak, çökertmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince premere, press- "basmak" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir.

deprivasyon

Fransızca déprivation veya İngilizce deprivation "mahrumiyet, mahrum etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince deprivare "mahrum etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince privare "1. ayrı tutmak, bağışık kılmak, 2. mahrum etmek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince privus "ayrık, bağışık" sözcüğü ile eş kökenlidir.

der+

Farsça dar "içinde, arasında (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen andar sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én-tero-s (*én-tero-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) "iç (edat)" biçiminden türetilmiştir.

der|mek

Eski Türkçe tér- "toplamak, bir araya getirmek" fiilinden evrilmiştir.

der1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
ol manẓarın der u dīvārını nigāristan-ı Çin gibi münaḳḳaş eylesünler. [ Sinan Paşa, Tazarru'nâme, 1482]
ˁāşıḳ olana der-i mey-χāne sor

Köken

Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dvara- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dvara- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dvāra sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰwer- "kapı" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Aynı HAvr kökten Eski Yunanca thýra, Almanca Tür, İngilizce door "kapı", Latince forās "kapı dışına", forum "dış avlu".

Benzer sözcükler

deraliye, deri devlet

Bu maddeye gönderenler

derbeder, derbent, dere, dergâh, dersaadet, fora (forum), outdoor, tiroit


07.09.2017
derbeder

Farsça dar ba dar در ب در z "kapı kapı (dolaşan, dilenen), evsiz barksız, dilenci" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden türetilmiştir.

derbent

Farsça ve Orta Farsça darband دربند z "dağda veya yolda geçit, bariyer, set" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dar در z "kapı" ve Farsça ve Orta Farsça band بند z "bağ, düğüm, set" sözcüklerinin bileşiğidir.

derbi

İngilizce derby "önemli spor karşılaşması" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Derby "1778'de 12. Derby Kontu Edward Smith-Stanley tarafından tesis edilen at yarışları" özel adından türetilmiştir.

derç

Arapça drc kökünden gelen darc دَرْج z "1. rulo şeklinde yazılı belge, dürüm, 2. yazma, metin içine ekleme, dürme, araya sokma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adraca أدْرَجَ z "dürdü, rulo yaptı, katladı" fiili ile eş kökenlidir.

derdest

Farsça dar dast در دست z "elde, yakalanmış, tutuklu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dast دست z "el" sözcüğünden türetilmiştir.