derbent

deprivasyon

Fransızca déprivation veya İngilizce deprivation "mahrumiyet, mahrum etme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince deprivare "mahrum etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince privare "1. ayrı tutmak, bağışık kılmak, 2. mahrum etmek" fiilinden de+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince privus "ayrık, bağışık" sözcüğü ile eş kökenlidir.

der+

Farsça dar "içinde, arasında (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen andar sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én-tero-s (*én-tero-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) "iç (edat)" biçiminden türetilmiştir.

der|mek

Eski Türkçe tér- "toplamak, bir araya getirmek" fiilinden evrilmiştir.

der1

Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dvara- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dvara- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dvāra sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰwer- "kapı" biçiminden evrilmiştir.

derbeder

Farsça dar ba dar در ب در z "kapı kapı (dolaşan, dilenen), evsiz barksız, dilenci" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden türetilmiştir.

derbent
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
dunyā derbendinde ṭokdur ol kişi

Köken

Farsça ve Orta Farsça darband دربند z "dağda veya yolda geçit, bariyer, set" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dar در z "kapı" ve Farsça ve Orta Farsça band بند z "bağ, düğüm, set" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için der1, bent maddelerine bakınız.

Benzer sözcükler

dervent


27.04.2015
derbi

İngilizce derby "önemli spor karşılaşması" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Derby "1778'de 12. Derby Kontu Edward Smith-Stanley tarafından tesis edilen at yarışları" özel adından türetilmiştir.

derç

Arapça drc kökünden gelen darc دَرْج z "1. rulo şeklinde yazılı belge, dürüm, 2. yazma, metin içine ekleme, dürme, araya sokma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adraca أدْرَجَ z "dürdü, rulo yaptı, katladı" fiili ile eş kökenlidir.

derdest

Farsça dar dast در دست z "elde, yakalanmış, tutuklu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dast دست z "el" sözcüğünden türetilmiştir.

dere

Farsça dara veya darre دره/درّه z "vadi, iki dağ arasındaki geçit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar "kapı" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde darenā- "vadi, yar" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

derece

Arapça drc kökünden gelen daraca(t) دَرَجَة z "adım, eşik, basamak" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça daraca دَرَجَ z "yürüdü, adımladı, ayak bastı" fiilinin faˁala(t) vezninde ismi merresidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice drg kökünden gelen dərag, dargā דְרַג z "basamak, merdiven" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça daraggu "patika, yürüme yolu" sözcüğü ile eş kökenlidir.