derbi

der+

Farsça dar "içinde, arasında (edat)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen andar sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én-tero-s (*én-tero-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) "iç (edat)" biçiminden türetilmiştir.

der|mek

Eski Türkçe tér- "toplamak, bir araya getirmek" fiilinden evrilmiştir.

der1

Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen dvara- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen dvara- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dvāra sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰwer- "kapı" biçiminden evrilmiştir.

derbeder

Farsça dar ba dar در ب در z "kapı kapı (dolaşan, dilenen), evsiz barksız, dilenci" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça dar در z "kapı" sözcüğünden türetilmiştir.

derbent

Farsça ve Orta Farsça darband دربند z "dağda veya yolda geçit, bariyer, set" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça dar در z "kapı" ve Farsça ve Orta Farsça band بند z "bağ, düğüm, set" sözcüklerinin bileşiğidir.

derbi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1931]
Romanya'dan gelen hayvanlar arasında geçen sene Romanya'nın (Derbi) koşusunu kazanmış

Köken

İngilizce derby "önemli spor karşılaşması" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Derby "1778'de 12. Derby Kontu Edward Smith-Stanley tarafından tesis edilen at yarışları" özel adından türetilmiştir.


14.01.2015
derç

Arapça drc kökünden gelen darc دَرْج z "1. rulo şeklinde yazılı belge, dürüm, 2. yazma, metin içine ekleme, dürme, araya sokma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adraca أدْرَجَ z "dürdü, rulo yaptı, katladı" fiili ile eş kökenlidir.

derdest

Farsça dar dast در دست z "elde, yakalanmış, tutuklu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dast دست z "el" sözcüğünden türetilmiştir.

dere

Farsça dara veya darre دره/درّه z "vadi, iki dağ arasındaki geçit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar "kapı" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde darenā- "vadi, yar" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

derece

Arapça drc kökünden gelen daraca(t) دَرَجَة z "adım, eşik, basamak" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça daraca دَرَجَ z "yürüdü, adımladı, ayak bastı" fiilinin faˁala(t) vezninde ismi merresidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice drg kökünden gelen dərag, dargā דְרַג z "basamak, merdiven" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça daraggu "patika, yürüme yolu" sözcüğü ile eş kökenlidir.

dereke

Arapça drk kökünden gelen daraka(t) دركة z "merdivenin alt basamağı, bir şeyin dip noktası" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük İbranice derek דרכ z "yol, patika" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice dārak דרכ z "yürüme, ayak basma, adımlama" fiilinden türetilmiştir. İbranice fiil Aramice/Süryanice aynı anlama gelen dārag דרג z kökü ile eş kökenlidir. )