dereke

derbi

İngilizce derby "önemli spor karşılaşması" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Derby "1778'de 12. Derby Kontu Edward Smith-Stanley tarafından tesis edilen at yarışları" özel adından türetilmiştir.

derç

Arapça drc kökünden gelen darc دَرْج z "1. rulo şeklinde yazılı belge, dürüm, 2. yazma, metin içine ekleme, dürme, araya sokma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça adraca أدْرَجَ z "dürdü, rulo yaptı, katladı" fiili ile eş kökenlidir.

derdest

Farsça dar dast در دست z "elde, yakalanmış, tutuklu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dast دست z "el" sözcüğünden türetilmiştir.

dere

Farsça dara veya darre دره/درّه z "vadi, iki dağ arasındaki geçit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar "kapı" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde darenā- "vadi, yar" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

derece

Arapça drc kökünden gelen daraca(t) دَرَجَة z "adım, eşik, basamak" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça daraca دَرَجَ z "yürüdü, adımladı, ayak bastı" fiilinin faˁala(t) vezninde ismi merresidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice drg kökünden gelen dərag, dargā דְרַג z "basamak, merdiven" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça daraggu "patika, yürüme yolu" sözcüğü ile eş kökenlidir.

dereke
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Seyf-i Sarayî, Gülistan tercümesi, 1391]

Köken

Arapça drk kökünden gelen daraka(t) دركة z "merdivenin alt basamağı, bir şeyin dip noktası" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük İbranice derek דרכ z "yol, patika" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice dārak דרכ z "yürüme, ayak basma, adımlama" fiilinden türetilmiştir. İbranice fiil Aramice/Süryanice aynı anlama gelen dārag דרג z kökü ile eş kökenlidir. )

Daha fazla bilgi için derece maddesine bakınız.

Ek açıklama

Aslen eş anlamlı olan derece "basamak" sözcüğünün varyantıdır. Darag/darak ikiliği Aramicede de mevcuttur.

Bu maddeye gönderenler

idrak (müdrik), tedarik


02.09.2017
dereotu

Türkiye Türkçesi tere otu sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Farsça tara تره z "yeşillik, çiğ yenen her türlü sebze" sözcüğünden türetilmiştir.

dergâh

Farsça dargāh درگاه z "kapı mahalli, eşik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar در z "kapı" ve Farsça gāh گاه z "yer" sözcüklerinin bileşiğidir.

dergi

Eski Türkçe térgü "sofra, sofradaki çeşitli yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tér- "dermek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

derhal

Farsça darḥāl در حال z "şimdiki zamanda, hemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sadece bileşiklerde görülen dar "de hali edatı" ve Arapça ḥāl حال z "şimdiki zaman" sözcüklerinin bileşiğidir.

deri

Eski Türkçe teri "cilt" sözcüğünden evrilmiştir.