dergi

dere

Farsça dara veya darre دره/درّه z "vadi, iki dağ arasındaki geçit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar "kapı" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde darenā- "vadi, yar" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

derece

Arapça drc kökünden gelen daraca(t) دَرَجَة z "adım, eşik, basamak" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça daraca دَرَجَ z "yürüdü, adımladı, ayak bastı" fiilinin faˁala(t) vezninde ismi merresidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice drg kökünden gelen dərag, dargā דְרַג z "basamak, merdiven" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça daraggu "patika, yürüme yolu" sözcüğü ile eş kökenlidir.

dereke

Arapça drk kökünden gelen daraka(t) دركة z "merdivenin alt basamağı, bir şeyin dip noktası" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük İbranice derek דרכ z "yol, patika" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük İbranice dārak דרכ z "yürüme, ayak basma, adımlama" fiilinden türetilmiştir. İbranice fiil Aramice/Süryanice aynı anlama gelen dārag דרג z kökü ile eş kökenlidir. )

dereotu

Türkiye Türkçesi tere otu sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Farsça tara تره z "yeşillik, çiğ yenen her türlü sebze" sözcüğünden türetilmiştir.

dergâh

Farsça dargāh درگاه z "kapı mahalli, eşik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dar در z "kapı" ve Farsça gāh گاه z "yer" sözcüklerinin bileşiğidir.

dergi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
térgi [[kurulu sofra]] Türkiye Türkçesi: "açılıp dürülen sofra" [ Mercimek Ahmed, Kâbusname terc., 1432]
dérgü Yeni Türkçe: "koleksiyon, mecmua" [ Cumhuriyet - gazete, 1934]
Diğer işler hakkındaki muhabereler ve bilhassa dergi hakkındaki mütalealar

Köken

Eski Türkçe térgü "sofra, sofradaki çeşitli yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tér- "dermek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için der- maddesine bakınız.

Ek açıklama

TTü kullanımdan düşmüş bir sözcük iken Dil Devrimi döneminde yeni anlamla diriltildi.

Benzer sözcükler

dergicilik


07.09.2017
derhal

Farsça darḥāl در حال z "şimdiki zamanda, hemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sadece bileşiklerde görülen dar "de hali edatı" ve Arapça ḥāl حال z "şimdiki zaman" sözcüklerinin bileşiğidir.

deri

Eski Türkçe teri "cilt" sözcüğünden evrilmiştir.

derin

Eski Türkçe teriŋ "birikmiş, derin (su)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe térin- "toplanmak, birikmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

deriş|mek

Türkiye Türkçesi der- fiilinden Yeni Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

derivasyon

Fransızca dérivation sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dériver "1. (nehir) yönünü değiştirmek, başka yöne çevirmek, 2. türetmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince rivus "akarsu, ırmak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃riHwó-s (*orīwó-s) "vadi, dere yatağı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃rei̯H- (*orei̯-) "yarmak" kökünden türetilmiştir.