derivasyon

dergi

Eski Türkçe térgü "sofra, sofradaki çeşitli yemek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tér- "dermek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

derhal

Farsça darḥāl در حال z "şimdiki zamanda, hemen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sadece bileşiklerde görülen dar "de hali edatı" ve Arapça ḥāl حال z "şimdiki zaman" sözcüklerinin bileşiğidir.

deri

Eski Türkçe teri "cilt" sözcüğünden evrilmiştir.

derin

Eski Türkçe teriŋ "birikmiş, derin (su)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe térin- "toplanmak, birikmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

deriş|mek

Türkiye Türkçesi der- fiilinden Yeni Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

derivasyon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

derivasyon tüneli [ Cumhuriyet - gazete, 1952]
derivasyon tünelinin yarısı açılmış, santral temel hafriyatına başlanmıştır. Baraj inşaatına 1953 eylülünde... derivatif "türevsel, ikincil" [ Milliyet - gazete, 1977]
derivatif derivatif "... finansal türev" [ Cumhuriyet - gazete, 1999]
Bankanın derivatif işlemler yapan bölümünün lisansı

Köken

Fransızca dérivation sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca dériver "1. (nehir) yönünü değiştirmek, başka yöne çevirmek, 2. türetmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince rivus "akarsu, ırmak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃riHwó-s (*orīwó-s) "vadi, dere yatağı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃rei̯H- (*orei̯-) "yarmak" kökünden türetilmiştir.

Benzer sözcükler

derivasyon tüneli, derivatif, derive

Bu maddeye gönderenler

revir


30.09.2017
derkâr

Farsça dar kār "fiilen, gerçekte, pratikte" sözcüğünden alıntıdır.

derkenar

Farsça dar kanār در كنار z "kenarda olan, sayfa kenarı, marj" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça kanār كنار z sözcüğünden türetilmiştir.

derle|mek

Türkiye Türkçesi der- "dermek, devşirmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.

derma(to)+

Fransızca ve İngilizce dermato+ "[bileşik adlarda] deri" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca dérma, dermat- δέρμα z "deri, cilt" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca derō δερω z "soymak, derisini yüzmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *der- biçiminden evrilmiştir.

derman

Farsça ve Orta Farsça darmān درمان z "ilaç, tedavi, sağaltım" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde drva- "sağlık" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰér-mn̥ "iyileşme" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-² "sağ olmak, sağlamak, sağalmak" biçiminden evrilmiştir.