diftong

didaktik

Fransızca didactique "öğretici, eğitici, eğitsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca didaktikós διδακτικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca didáskō, didak- διδάσκω, διδακ- z "öğretmek" fiilinden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dn̥s-sḱé- "düşündürmek" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dens- "düşünmek" kökünden türetilmiştir.

dide

Farsça dīde ديده z "1. görülen, görülmüş, 2. gören, görmüş, 3. göz" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça dīdan, bīn- ديدن, بين z "görmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen dītan, vēn- fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Eski Farsça didiy "gördü" fiili ile eş kökenlidir. Eski Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde dāi-, didaiti "bakmak, görmek, düşünmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰei̯H- (*dʰei̯-) "görmek, bakmak" kökünden evrilmiştir.

didik

Türkiye Türkçesi dit- "parçalamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

diferansiyel

Fransızca différentiel "1. matematikte diferansiyel hesap, 2. bir hareketi ayrı hızda dönen iki aksa taşıyan aygıt" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca différence "fark, farklılaşma" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen differentia sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince differre "ayırmak, dağıtmak, farklı kılmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ferre "taşımak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰer-¹ "taşımak, getirmek" biçiminden evrilmiştir.

difteri

Fransızca diphtérie "bulaşıcı bir hastalık, kuşpalazı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1857 Pierre Bretonneau, Fr. tabip.) Fransızca sözcük Eski Yunanca diphthéra διφθέρα z "tabaklanmış deri" sözcüğünden alıntıdır.

diftong
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meydan-Larousse, 1969]

Köken

İngilizce diphthong "çiftsesli, iki sesliden oluşan bileşik ses" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca díphthongos δίϕθογγος z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca di- "iki" ve Eski Yunanca phthóngos ϕθόγγος z "ses" sözcüklerinin bileşiğidir. Yunanca sözcük Eski Yunanca phthéngomai φθέγγομαι z "ses etmek, çağırmak" fiilinden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için di+ maddesine bakınız.


09.10.2013
difüzyon

Fransızca diffusion "(dökülmüş bir sıvı gibi) yayılma, bir noktadan etrafa saçılma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince diffundere "döküp saçmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince fundere, fus- "dökmek" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

diğer

Farsça dīgar veya dadīgar ديگر/دديگر z "başka, öbür" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça datīgar sözcüğünden evrilmiştir.

diğerkâm

Farsça dīgar ديگر z "başka(sı)" ve Farsça kām كام z "seven, sevgi, arzu" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde kāma- "sevmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kóh₂-mo-s (*kṓ-mo-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *keh₂- (*kā-) "sevmek" kökünden türetilmiştir. )

dijestif

Fransızca digestif "hazmettirici, yemekten sonra içilen likör" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince digerere "çözmek, ayırmak, hazmetmek" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince gerere, gest- "kılmak" fiilinden dis+ önekiyle türetilmiştir.

dijital

Fransızca ve İngilizce digital "tamsayılara ilişkin, sayısal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce digit "1 ile 10 arası sayıların her biri, rakam" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince digitus "işaret parmağı, genelde parmak" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *diǵ- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dei̯ḱ- "işaret etmek, belirtmek, göstermek" kökünden türetilmiştir.