engel

enformasyon

Fransızca information "haberdar olma veya etme, haber, bilgi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen informatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince informare "zihninde canlandırmak, haberdar olmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince formare "biçimlendirmek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

enformel

Fransızca informel "biçim şartlarına uymayan, gayrıresmi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca formel sözcüğünden in+2 önekiyle türetilmiştir.

enfraruj

Fransızca infrarouge "kırmızı-altı, kızıl-ötesi" sözcüğünden alıntıdır.

enfüsi

Arapça nfs kökünden gelen anfus أنفُس z "nefsler" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça nafs "benlik, özne" sözcüğünün çoğuludur.

engebe

Yunanca engopi εγγοπή z "kırık, yarık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen enkopḗ εγκοπή z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kóptō κόπτω z "kesmek, kırmak" fiilinden en+ önekiyle türetilmiştir. (Kaynak: Liddell & Scott, A Greek-English Lexicon sf. 473)

engel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"rakip, hasım, mania" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
gül çengelsiz, muhabbet engelsiz olmaz [atasözü] engelli "manialı koşu" [ Milliyet - gazete, 1950]
Doğan Acarbay 400 metre engellide 54-6 ile ikinci oldu engelli "... sakatlığı olan" [ Milliyet - gazete, 1982]
işitme engelli çocukların yetiştirilmesinde en geçerli ve yararlı yöntemlerden biri

Köken

Türkiye Türkçesi en gel- أنگل z "yoluna çıkmak, mani olmak" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için en2, gel- maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Farsça engel (düğme, ilik) sözcüğüyle ilişkilendirilemez. Türkçe en sözcüğünün buradaki anlamı Arapça ˁarḍ (1. yatay olma, 2. yolunu kesme, önüne çıkma) ile paraleldir. Karş. arıza.

Benzer sözcükler

engellemek, engellenmek, engelletmek, engelli, engelsiz


18.09.2014
engerek

Yunanca enχeláki εγχελάκι z "yılancık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca énχelys έγχελυς z "yılan balığı, yılan" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₂engʷʰ- (*engʷʰ-) biçiminden alıntıdır.

engin

Türkiye Türkçesi en- "inmek, alçalmak, çukur olmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

enginar

Yunanca ankinára αγκινάρα z "enginar, cynara scolymus" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kinára veya kynára κινάρα/κυνάρα z "yaban enginarı, cynara cardunculus" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Farsça aynı anlama gelen kangar sözcüğü ile eş kökenlidir.

+engiz

Farsça angīz أنگيز z "harekete getiren, tahrik eden, uyandıran, koparan" parçacığından alıntıdır. Farsça parçacık Farsça angīχtan, angīz- أنگيختن, أنگيز z "sallamak, depretmek, tahrik etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen han-vēχtan fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde vaeg-, vaeç- "sallanmak, sarkmak" fiili ile eş kökenlidir.

engizisyon

Fransızca inquisition "1. soruşturma, 2. Katolik kilisesinde soruşturma kurumu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen inquisitio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince inquirere "soruşturmak, sorgulamak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince quaerere, quaest- "sormak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.