ensest

enmüzeç

Arapça unmūḏac انموذج z "nümune, örnek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen nmūdag sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça nmūdan "göstermek" fiilinden türetilmiştir.

enoloji

İngilizce oenology veya Fransızca oenologie "şarap uzmanlığı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca oînos οῖνος z "üzüm, şarap" sözcüğünden türetilmiştir.

enosis

Yunanca enōsis ενώσις z "birlik, birleşme" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yunanca éna ένα z "bir" sözcüğünden +sis ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen eîs, ʰén sözcüğünden evrilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ói̯-no-s biçiminden evrilmiştir.

ensar

Arapça nṣr kökünden gelen anṣār أنصار z "yardımcılar, izleyiciler, özellikle Hz. Muhammed'e Medine'de yardımcı olanlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nāṣir ناصر z "yardımcı" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur. Bu sözcük Arapça naṣara نصر z "yardım etti" fiilinin fāˁil vezninde tekilidir.

ense

Orta Türkçe eŋse "boynun arka tarafı" sözcüğünden evrilmiştir.

ensest
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"aile içi cinsel ilişki" [ Cumhuriyet - gazete, 1949]
bir nevi inceste'e benzeyen kardeş bağlılığı

Köken

Fransızca inceste "gayrımeşru cinsel ilişki (özellikle aile içi)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince incestus "yasak, haram, sınırı aşan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince castus "dini kurallara uygun, temiz, bakir" sözcüğünden in+2 önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kast maddesine bakınız.

Ek açıklama

Aslen isim iken, Türkçede 1990'lı yıllardan itibaren sıfat olarak kullanımı yaygınlaşmıştır.


30.09.2017
enstalasyon

Fransızca ve İngilizce installation "1. (makam veya mevkiye) atama, 2. (sistem veya mekanizma) kurma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince installare "atamak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *stalljan "koymak, dikmek" fiilinden türetilmiştir. Germence fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *stol-nó-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *stel- "koymak, dikmek" kökünden türetilmiştir.

enstantane

Fransızca instantané "anlık, göz açıp kapayıncaya kadar olan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca instant "an" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince instans "elde olan, hazır, şimdiki" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince instāre "durmak, varolmak, hazır olmak" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince stāre, stat- "durmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

enstitü

Fransızca institut "araştırma kurumu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince institutus "kurulmuş olan şey, kurum" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince instituere "dikmek, kurmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince statuere, statut- "durdurmak, dikmek, kurmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince status "durum, duruş" sözcüğünden türetilmiştir.

enstrüman

Fransızca instrument "1. araç, alet, 2. müzikte çalgı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen instrumentum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince instruere, struct- "kurmak, oluşturmak, donatmak, teçhiz etmek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince struere, struct- "yığmak, dikmek, inşa etmek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

entansif

Fransızca intensif "yoğun" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince intendere "germek, zorlamak, abartmak" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.