erken

eriyik

Türkiye Türkçesi eri- fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

erk

Eski Türkçe erk "güç, kuvvet, otorite, nüfuz" sözcüğünden alıntıdır. Eski Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen erke sözcüğü ile eş kökenlidir.

erkân

Arapça rkn kökünden gelen arkān أركان z "direkler, destekler, prensipler, usuller" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rukn ركن z "direk, destek, sütun" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

erkeç

Eski Türkçe erkeç "erkek keçi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe érk "üç yaşını aşmış koç" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

erkek

Eski Türkçe érkek "hayvan ve insanın eril cinsi" sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe érk "üç yaşına gelen koç" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. ) Bu sözcük Eski Türkçe ér- "olmak, tam ve bütün olmak, yetişmek" fiilinden Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir.

erken
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "iken (bağlaç)" [UIV, 1000 yılından önce]
ança sözleyi turur erken [öyle konuşur iken] Eski Türkçe: "vakitlice" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
yumurlayu érkenin sütin sağar [toplayıp erkence sütü sağar] Türkiye Türkçesi: "sabahtan" [ Dede Korkut Kitabı, 1400? yılından önce]
erken bindiler av yerine vardılar Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
erken اركن : maturé, mané, tempestivé [sabahtan, vakitlice].

Köken

Eski Türkçe erken "iken (bağlaç)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *erk "olmuş, vakti gelmiş?" biçiminden Eski Türkçe +(I)n ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe er- "olmak, tamam olmak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için er- maddesine bakınız.

Ek açıklama

öğlen "vaktinde, vakitlice" sözcüğüyle paralel yapıdadır. • "Olmak, zamanı gelmek" ve "sabah" kavramları arasındaki ilişki için karş. Latince maturus "olgun", matutinus "sabahleyin".

Benzer sözcükler

erkence, erkenci

Bu maddeye gönderenler

iken


15.11.2019
erkete

Yunanca érχete έρχεται z "geliyor" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yunanca ve Eski Yunanca érχomai έρχομαι z "gelmek, varmak" fiilinden türetilmiştir.

ermin

Fransızca hermine "kürkü kullanılan bir küçük memeli" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince mūs armenius "Ermenistan faresi" deyiminden evrilmiştir. Bu sözcük Armenia "Doğu Anadolu'da bir ülke" özel adından türetilmiştir.

eroin

Fransızca ve İngilizce heroine "morfinden elde edilen uyuşturucu madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen Heroin sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1898 Bayer Gmbh, Alm.) Bu sözcük Eski Yunanca ʰéros ἑρος z "kahraman, yarı-tanrı" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir.

eros

Eski Yunanca éros, erot- έρος, εροτ- z "cinsel sevi, cinsellik tanrısı" sözcüğünden alıntıdır.

erotik

Fransızca érotique "cinselliğe ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen erotikós εροτικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca éros έρος z sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.