ferman

feri

Arapça farˁī فرعى z "ikincil, derivatif" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça frˁ kökünden gelen farˁ فرع z "dallanma, dal" sözcüğünün nisbet halidir.

feribot

İngilizce ferryboat "yolcu ve araç taşıyan tekne" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce ferry "iletmek, taşımak" (NOT: Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *fārjan fiilinden türetilmiştir. Germence fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *por-éi̯e- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "geçmek" kökünden türetilmiştir. ) ve İngilizce boat "gemi" sözcüklerinin bileşiğidir.

ferik

Arapça frḳ kökünden gelen farīḳ فريق z "askeri birlik, müfreze, bölük" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faraḳa فَرَقَ z "ayırdı" fiilinden alıntıdır.

ferisi

Fransızca pharisée veya İngilizce pharisee "sofu ve kuralcı kimse, özellikle İsa zamanında sofu Yahudi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen pharisaeus sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen pharisaíos sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük İbranice pərūşīm פְּרוּשִׁים z "«seçkinler», a.a." sözcüğünden alıntıdır. İbranice sözcük İbranice pārūş פָּרוּשׁ z "seçkin" sözcüğünün çoğuludur. İbranice sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice #prş פ‎ר‎‎ש z "1. yaymak, açmak, 2. seçmek, ayırmak" kökünden türetilmiştir.

feriştah

Farsça firişte فرشته z "elçi, melek" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen frēştag veya hrēştag sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde fraēşta- "elçi" sözcüğünden alıntıdır.

ferman
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
Teŋri fermānı birle Kābilniŋ adakın tutup [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
fermān senüŋ nider isen / dutavuz biz her ne kim sen dir-iseŋ

Köken

Farsça farmān فرمان z "buyruk, hüküm, hükümdar iradesi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen framān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça fra-mānā- "buyruk" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde fra-mainya- "egemenlik, iktidar, irade" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde mainyu- "düşünce, akıl" sözcüğünden fra+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için pre+, menent maddelerine bakınız.

Ek açıklama

Latince praemonere "uyarmak, yol göstermek" fiili eş yapıdadır. Ermenice hraman հրաման "buyruk" Partçadan alıntıdır; fr- > hr- evrimi Partçada tipiktir.

Bu maddeye gönderenler

kahraman


05.10.2017
fermante

Fransızca fermenter "mayalanmak, mayalandırmak" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince fermentum "maya" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Bu sözcük Latince fervere "kaynamak, mayalanmak" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰrewh₁- (*bʰrew-) "kaynamak, pişmek" biçiminden evrilmiştir.

fermene

İtalyanca paramano "yen, giysi yenine yapılan büzgülü işleme" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca para+ "koruyan" ve İtalyanca mano "el" sözcüklerinin bileşiğidir.

fermiyum

Yeni Latince fermium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1955 A. Ghiorso, Amer. fizikçi.) Latince sözcük Enrico Fermi "İtalyan fizikçi (1901-1954)" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir.

fermuar

Fransızca fermoir éclair "«yıldırım kapatıcı», fermuar [esk.]" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca fermoir "kapatıcı, her türlü kilitleme mekanizması" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince firmarium sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince firmare "pekiştirmek, sağlamak, [halk dilinde] kapatmak" fiilinden +ari° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince firmus "sağlam, pek, emin" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-mo-s "sağlam, sıkı" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰer-2 "sıkı tutmak" kökünden türetilmiştir.

feromon

İngilizce pheromone "bir hayvan tarafından salındığında başka bir hayvanda spesifik bir tepki doğuran hormon" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1959 Peter Karlson ve Martin Lüscher, Amer. biyologlar.) İngilizce sözcük Eski Yunanca pherō φέρω z "iletmek, taşımak" ve İngilizce hormone sözcüklerinin bileşiğidir.