gök

gödelek

Türkiye Türkçesi güdük "kısa ve kalın" sözcüğü ile eş kökenlidir.

göğel

Türkiye Türkçesi gök "açık mavi veya yeşil renk" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Il2 ekiyle türetilmiştir.

göğem

Türkiye Türkçesi gök sözcüğünden türetilmiştir.

göğer|mek

Eski Türkçe kȫk "gök, mavi, yeşil" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

göğüs

Eski Türkçe kögüz "ses ve nefes aygıtı, göğüs" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kög "avaz, şarkı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

gök
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: kök [ Orhun Yazıtları, 735]
üze kök teŋri asra yagız yir kılındukda [üstte mavi gök altta kara yer yaratıldığında] Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
ol altun tağka tegser siz kök lenχua körgey siz [o altın dağa ulaştığınızda mavi lotus çiçeği göreceksiniz] Eski Türkçe: "... gri" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
[[Türkler derin kurşunî rengini anlatmak için köp kȫk derken, Oğuzlar köm kȫk der; kȫk sözcüğü kurşunî anlamına gelir.]] Türkiye Türkçesi: gök "... yeşil" [ Dede Korkut Kitabı, 1400? yılından önce]
gördi gök çayıruŋ üzerine bir kirmizī otağ dikilmiş Türkiye Türkçesi: gömgök "... boz" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
gömgök: Kapkara gibi koyu renk, bozuk renk. gök yemiş: Ham yeşil. (...) gökçe ağaç: Söğüt.

Köken

Eski Türkçe kȫk "gökyüzü, mavi" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Eski Türkçe köt- "kaldırmak" ve köt "sırt" sözcükleriyle kökteş olduğu düşünülebilir. Karş. Hintavrupa Anadilinde *lev- "kaldırmak" > Ger *luftuz "hava, gökyüzü". • Anadolu ağızlarında yaşayan gökçe sözcüğü edebî kaynaklarda "mavi" anlamında kullanılsa da, yer adlarında daima "yeşil" anlamına gelir. Karş. Gökçeovacık, Gökçedere, Gökçeyurt vb.

Benzer sözcükler

göğel, gök gözlü, gök gürültüsü, gök kubbe, gök kuşağı, gökdelen, göksel, göktaşı, Göktürk, gökyüzü, gömgök

Bu maddeye gönderenler

göğel, göğem, göğer-, gökçe, güvercin, güvez, güzel


14.11.2019
gökçe

Türkiye Türkçesi gök sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çA ekiyle türetilmiştir.

göl

Eski Türkçe köl "göl, su birikintisi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Orta Farsça kōl "çukur, batak" sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Desmond Durkin-Meisterernst, Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthi sf. 213)

gölet

Türkiye Türkçesi göle- "su birikmek, gölleşmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Ut ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi göl sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

gölge

Eski Türkçe kölige "gölge" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe köli- "gölgelenmek, kararmak" fiilinden Eski Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir.

göm|mek

Eski Türkçe köm- "gömmek" fiilinden evrilmiştir.