gönder|mek

gömlek

Eski Türkçe köŋlek "göğüslük, gömlek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe köŋül "göğüs" sözcüğünden Eski Türkçe +Ak ekiyle türetilmiştir.

gömü

Türkiye Türkçesi göm- fiilinden +I(g) ekiyle türetilmiştir.

gömüt

Türkiye Türkçesi göm- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

gön

Eski Türkçe kön "işlenmemiş deri" sözcüğünden evrilmiştir.

gönder

Yeni Yunanca kontárion κοντάριον z "küçük mızrak, kargı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kontós κοντός z "direk, sırık, kargı, mızrak" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Eski Yunanca kentéō κεντέω z "saplamak" fiilinden türetilmiştir.

gönder|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol ok köngerdi [[oku düzeltti, düzleştirdi]], ol yol köngerdi [[rehberlik etti, doğru yolu gösterdi]] (...) ol meni yolka köndgerdi [[bana yolda rehberlik etti]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
rectificaui [düzelttim] - Fa: drust χerdem - Tr: χondardum

Köken

Eski Türkçe könger- "düzeltmek, yöneltmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe köni "düz" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

ETü biçimde görülen /d/ arasesinin işlevi muğlaktır. ▪ Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 730, köni "doğru" sözcüğüyle eşdeğer bir *könt (aynı anlamda) biçimi olasılığı üzerinde durur. Öte yandan Türkiye Türkçesi sadece göster-, gönder- ve dönder- fiillerinde görülen ek, işlevsel açıdan +tür- geçişlilik ekiyle eşdeğer görünür.

Benzer sözcükler

gönderi, gönderilmek, gönderim, göndertmek

Bu maddeye gönderenler

gönen-


11.05.2020
gönen|mek

Orta Türkçe könen- "nimete kavuşmak, sevinmek" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe köni "düz, doğru, sağ" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)An- ekiyle türetilmiştir.

gönül

Eski Türkçe köŋül "göğüs, [mec.] yürek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kög "sada, avaz, şarkı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

gönye

Yeni Yunanca gōniá "1. köşe, açı, 2. dik açı elde etmeye mahsus marangoz aleti" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen gōnía γωνία z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵónu- "diz, çene" kökünden türetilmiştir.

gör|mek

Eski Türkçe kör- "görmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *köri- biçiminden evrilmiştir.

göre

Eski Türkçe köre "görerek, uygunluk ve izafet zarfı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kör- "görmek" fiilinden Eski Türkçe +A ekiyle türetilmiştir.